همه چیز در مورد دیوار های ساختمانی

1. عایق بندی حرارتی
   

   
   درجه حرارتی فضای داخلی ساختمان،از عوامل مهم در تامین آسایش حرارتی است.از آنجا که درجه ی حرارت محیط خارج ساختمان در فصل های مختلف سال و ساعات مختلف شبانه روز تغییر می کند و بین فضاههای داخلی ومحیط خارج ،تبادل حرارتی از راههای گوناگون صورت می گیرد،فضای داخلی کم و بیش تحت تاثیر تغییرات درجه حرارت محیط قرار می گیرد . برای ثابت نگه داشتن فضای ذاخل ساختمان در فصول سرد به گرما و در اوقات گرم به سرما نیاز است. چون ایجاد گرما و سرما هر کدام به نوعی مستلزم مصرف انرژی اند ،باعث از دست رفتن منابع تجدید نشدنی انرژی و آلودگی محیط زیست می شوند. بنابراین در جهان امروز که در آن توجه فوق العاده ای به حفظ منابع انرژی و کاهش آلودگی محیط زیست میشود، نقش عایق کاری حرارتی ساختمان روشن می گردد
   

    

   با پیشرفت تکنولوژی و لزوم احداث ساختمان های سبک تر لازم شد که ضخامت جداره ها به حد اقل کاهش یابد، در پی آن مسئله گریزحرارت از پوسته ی خارجی بنا مطرح شد. بنابراین به منظور کاهش هزینه ی ایجاد گرما و سرما ، با قرار دادن عایق حرارتی در پوسته ی ساختمانها ظریب هدایت حرارتی مجموعه را به میزان فابل توجهی کاهش داده اند.

   
   

   • اصولا حرارت به سه طریق انتقال میابد:
     
   • 1-تابش
     
   • 2-همرفت
     
   • 3-هدایت
     
   • دو طریق اول به محیط گازی یا خلا نیاز دارد
     
   • روش سوم انتقال حرارت در اثر تماس اجسام با یکدیگر است.
     
   • مهمترین عامل اتلاف یا کسب حرارت در ساختمانهای معمولی انتقال حرارت از جداره های خارجی ساختمان به شکل هدایت حرارت است
     
   • صورت های مختلف عایق های حرارتی :
     
   • 1-عایق های انباشتی
     
   • 2-عایق ها ی پتویی
     
   • 3-عایق های قطعه ای
     
   • 4-تخته های عایق
     
   • 5-دال های عایق
     
   • 6-عایق های منعکس کننده
     
   • 7- عایق های پاشیدنی
     
   • 8- عایق های کفی تزریقی در جا
     
   • 9-عایق های ویژه
     
   •  

   • منببع :جزوه استاد یزدیان

   
   

   ویرایش توسط Parisa89 : ۲۷/۰۶/۱۳۹۱ در ساعت ۱۱:۲۲ قبل از ظهر

   پاسخ با نقل قول

2. انواع مصالح عایق حرارتی
   مصالح عمده ی عایق حرارتی عبارتنداز:
   بتن سبک (_بتن گازی و بتن کفی و...)
   دانه های سبک
   کاغذ آلومینیوم
   پنبه ی کوهی
   چوب پنبه ی پرس شده
   تخته های فیبری
   الیاف معدنی
   پشم سنگ
   پشم شیشه
   شیشه ی اسفنجی
   پوکه ی معدنی
   پرلیت
   تخته های گچی سبک با روکش آلومینیومی و ساده
   مواد پلاستیکی
   ساقه های تو خالی
   پشم چوب
   
   خواص مصالح عایق حرارتی
   مواد و مصالح عایق حرارتی باید از نظر شکل ظاهری یک نواخت،بدون عیب و عاری از موا د باشد که مورد هجوم حشرات ، قارچ ها و دیگر ارگانیزم ها قرار می گیرند و به هر صورت باید بتواند شرایط محیطی ،مکانیکی ، فیزیکی و شیمیایی مورد استفاده را به خوبی تحمل کنند.
   هر یک از عایق های حرارتی باید بتوانند استانداردهای مربوط به تاب فشاری ،برشی ، کششی ،وزن مخصوص ،میزان جذب و نفوذ آب ، تخلخل،قابلیت هدایت حرارت و ظرفیت حرارتی ، پایداری در برابر عوامل هوازدگی ، بخار آب و حمله ی موجودات زنده را داشته باشند.
   در مناطق مرطوب تا جایی که ممکن است باید از عایق های با ظریب جذب آب بسیار اندک استفاده نمود در غیر این صورت محل قرار گیری آنها را باید به کمک لایه های ضد رطوبت از نفوذ آب و بخار حفظ کرد. زیرا چنانکه می دانیم ضریب هدایت حرارت در محیط مرطوب 25 برابر محیط خشک است
   

   
   

3. اجرای عایق کاری
   مصالح نصب:
   مصالح نصب بهتر است غیر فلزی باشد تا موجب افزایش ضریب انتقال حرارت نشوند .در صورتی که استفاده از آنها لازم باشد،حتما باید از انواع زنگ نزن و یا پوشش شده ، استفاده گردد.چسب ها باید در هر مورد متناسب با مصالح مورد مصرف و محیط کاربرد،انتخاب شوند.
   عایق بندی صوتی
   شناخت مصالح آکوستیکی
   مصالح آکوستیکی،مصالحی اند که به منظور مقابله و تعدیل سر و صدای مزاحم در ساختمان به کار میروند.زندگی امروزی مملو از سر و صدای ناخواسته است که در داخل و یاخارج ساختمان تولید می شوند و گاهی موجب آزار شنونده می گرد د.
   امواج به سه طریق در ساختمان انتقال میابند:
   1-از طریق عبور از جداره ها
   2-از طریق منافذ بازشو ها
   3-از طریق رزونانس و به ارتعاش در آمدن مصالح ساختمانی
   اندودهای لیسه ای تا 98 درصد از انرژی صوتی را که با آنها برخورد می کنند منعکس می سازند،تیغه های جدا کننده ی گچی نازک سبب انتقال سر و صدا از اتاقی به اتاق دیگر می شوند . با گسترش آپارتمان نشینی این مشکل افزایش می یابد.مصالح ساختمانی جدید و روشهای نوین ساخت و ساز می توانند این مشکل را کاهش دهند
   در انتخاب مصالح به منظور کنترل سر و صدا ،طراح ساختمان دو جنبه ی متفاوت صوت را باید در نظر بگیرد:
   1-جذب صوت
   2-انتقال صوت
   مصالحی که جاذب سر و صدا هستند ممکن است صدا را از محلی به محل دیگر عبور دهندو مصالحی که در برابر عبور صوتاز میان دیوارها و سقف ها پایداری می کنند می توانن موجب ایجاد پدیده های ازار دهنده ی انعکاس و پژواک شوند
   صدا هایی که به فضای زندگی و کار مرسند به دو طریق منتقل شده اند.
   1-به صورت امواج هوایی و از راه بازشو ها یا توسط ارتعاش دیواره ها و سقف به فضا.
   2-به صورت امواج کوبه ای یا ضربه ای که بر اثر ضربه تولید میشوند این صداها مستقیما یا از راه لرزاندن مصالح سخت به فضاها راه می یابند.
   این مصالح قادرند امواج صوتی را که با سطح آنها برخورد می کنند به میزان کمتر از 50 درصد منعکس سازند. این مصالح همانند یک ضربه گیر در مقابله با اثار امواج صوتی عمل می کنند. مقدار صوتی که توسط مصالح جذب می شود بستگی به عمق ،مشخصات و مقدار حفره های مصالح و فرکانس صوت دارد. هوای مرتعش شده که به داخل حفره ها می رود و از آنها خارج می شود،اصطحکاک ایجاد می کند ،بخشی از انرژی صوتی به این ترتیب مستهلک و به گرما مبدل می شود . بخشی از صوت نیز از موانع عبور کرده در فضا منعکس می شود.
   

   
   

4. عایق بندی رطوبتى
   
   آب از سه طریق جذب دیوار می گردد.
   الف-نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی دیوار
   ب- نفوذ رطوبت از طریق بدنه ی دیوار
   ج- نفوذرطوبت از طریق روی دیوار
   
   جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوار
   الف- کم کردن رطوبت خاک اطراف ساختمان (زهکشی)
   
   
   ب- استفاده از مصالحی که جاذب رطوبت نباشند.
   
   عایق رطوبتی
   به آن دسته از مصالحی که مانع از عبور آب و رطوبت می شوند،(عایق رطوبتی) می گویند.
   ویژگی های مصالحی که عایق رطوبت هستند:
   مصالحی که متخلخل و یا دارای حفره های آوند گونه نباشند
   غیر قابل ترکیب بودن با سایر مواد موجود در محیط (آب،هوا ،مصالح مجاور)
   دوام و مقاومت کافی در برابر نیروهای محیطی و مکانیکی
   قابلیت انعطاف (شکل پذیری)
   دارا بودن خصوصیات مثبت کاربردی (حمل و نقل و کاربرد آسان،قیمت مناسب ،نگه داری آسان)
   
   نمونه ای از عایق های رطوبتی
   انواع ورق های فلزی (روی اندود،گالوانیزه ،سرب و مس)
   انواع سنگهای ساختمانی متراکم
   بتن متراکم و ضد آب
   مواد نفتی(مانند قیر)
   برخی از پلاستیکها
   
   محل قرار گرفتن عایق های رطوبتی در دیوار ها کجاست؟
   الف_نفوذ رطوبت به دیوارداخلی ساختمان
   نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی ساختمان
   نفوذ رطوبت از بدنه
   ب_نفوذ رطوبت به دیوار های جانبی ساختمان
   نفوذ رطوبت از طریق زمین وپی ساختمان
   نفوذ رطوبت از بدنه
   ج_نفوذ رطوبت ازطریق روی دیوار
   
   الف-نفوذ رطوبت به دیوارهای داخلی ساختمان
   -نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی ساختمان
   برای جلوگیری از نفوذ رطوبت در این حالت باید حرکت آن را به ترتیبی سد نمود و برای این منظور روی پی را با لایه عایق پوشانده و سپس دیوار چینی را از روی لایه عایق شروع می نماییم . ولی چون غالبا سطح پی از کف تمام شده ساختمان پایینتر است قبلا روی پی را تا حد بالای قلوه چینی (بلوکاژ) کف بالا آورده ،سپس روی آن را عایق میکنیم . باید به خاطر داشته باشیم که چنانچه لایه عایق از حد بالای قلوه چینی پایینتر از کف سازی قرار دارد، رطوبت به طرف بالا نفوذ می کند.
   
   
   
   محل مناسب عایق کاری دیوار برای جلوگیری از نفوذ رطوبت از طریق پی، عایق کاری بر روی کرسی چینی و در امتداد سطح بالایی قلوه چینی کف قرار دارد .
   
   نفوذ رطوبت از بدنه دیوار:
   چنانچه دیوار داخلی در جوار سرویسهای بهداشتی (توالت و حمام )و یا هر مکان دیگری که احتمال نفوذ آب از یک سمت دیوار به سمت دیگر باشد نسبت به عایق کاری دیوار اقدام می کنیم .باید در نظر داشته باشیم که چون در این گونه فضاها به علت آبریزی ،کف سازی نیز ممکن است عایق کاری شده باشد ،لزوما بایستی عایق سطوح عمودی و افقی به خوبی به یکدیگر متصل و یکپارچه گردند.
   قسمت داخلی دیوار از محل اتصال به کف تا ارتفاع 7 الی 10 سانتی متر ،از مصالحی مانند پلاکهای سنگی ،موزاییک،سرامیک، یا چوب اجرا می شود.این قسمت را (قرنیز پای دیوار )می خوانند.قرنیز پای دیوار علاوه بر ایجاد زیبایی و محافظت از پای دیوار در مقابل برخورد اجسام گوناگون به آن می تواند به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت حاصل از شستشوی کف اتاق به دیوار در محل خود قرار گیرد. به طور کلی قرنیز ها احتیاجی به عایق کاری ندارند. در فضای سرویس ها که کف آنها در معرض ریزش آب و رطوبت داخلی است عایق کاری کف این فضاها به صورت کاسه بوده ،و تا ارتفاع ده سانتی متری روی دیوار ها ادامه میابد و سپس پوشش نهایی دیوار انجام می گیرد.
   محل مناسب عایق کاری دیوارهای سرویس ها ،چنانچه کف سرویس نیز عایق کاری شده است حتما بایستی دو قسمت عایق کاری کف و دیوار به یکدیگر متصل باشند و در واقع یکپارچه اجرا گردند .
   قرنیز پای دیوار برای جلوگیری از نفوذ رطوبت حاصل از شستشوی کف اتاق و همچنین ضربه های احتمالی در محل خود قرار می گیرد.
   
   
   
   ب-نفوذ رطوبت به دیوارهای جانبی ساختمان
   - نفوذ رطوبت از طریق زمین و پی ساختمان
   اصول جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوارهای جانبی ساختمان از طریق زمین و پی ساختمان کاملا مشابه دیوار های داخلی و با عایق کاری روی کرسی چینی تکمیل می گردد.
   
   نفوذ رطوبت از طریق بدنه ی دیوار:
   به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوار های جانبی ساختمان از طریق بدنه ی دیوار، باید بدانیم که این رطوبت از دو جبهه جذب دیوار می گردد.
   اول از طریق آب جاری در کنار ساختمان و یا نفوذ تدریجی آب حاصل از ذوب شدن برف هایی که در کنار دیوار انباشته می گردند و دوم از طریق جذب رطوبت موجود در خاک مجاور دیوار ، خصوصا در مورد ساختمانهایی که دارای زیرزمین هستند.
   در مورد اول که خطر یخبندان و تخریب ناشی از انبساط آب جذب شده در داخل مصالح دیوار نیزز می رود از " ازاره" استفاده می کنیم . در قسمت خارجی دیوار در محل اتصال به کف ، به دلیل تماس مستقیم با آب باران و برف و قرار گرفتن در معرض ضربه های احتمالی ، معمولا با مصالح مقاومی مانند پلاکهای سنگی یا بتنی اجرا می شود ، و به آن ازاره می گوییم.
   اگر به شکل روبرو نگاه کنیم می توانیم سنگ ازاره را مشاهده نماییم . در این جزئیات ، حداقل ارتفاع ازاره از کف تمام شده خارج برابر با30 سانتی متر در نظر گرفته شده است، که این مقدار با توجه به میزان بارندگی و میزان برف هر منطقه متغیربوده است ، و در نقشه های معماری منعکس می شود . در صورتی که پلاکهای سنگی مورد استفاده قرار گیرد ، حداقل ضخامت سنگ برابر با 3 سانتی متر و نوع آن ار انواع مقاوم در برابر ضربه ، با میزان کم جذب رطوبت و عدم وجود مواد حل شدنی در آب در نظر گرفته می شود . در مورد ازاره های بتنی ، حداقل عیار بتن غیر مسلح برابر با 200 کیلو گرم سیمان در متر مکعب بتن می باشد
   
   
   در صورتی که ازاره مانند شکل پایین بالاتر از سطح کرسی چینی قرار گیرد باید حد فاصل آن با روش مناسب از نظر رطوبتی عایق شود.
   
   
   
   در غیر این صورت مانند شکل زیر عایق کرسی تا بالای ازاره ادامه یافته ، و احتیاج به عایق کاری مجدد نیست.
   
   نکته: اصو لا عایق کاری از روی سطح قلوه چینی (حد بالایی کرسی چینی که حداقل 10 سانتی مترپایینتر از کف تمام شده است)شروع، و تا روی سنگ ازاره ادامه میابد. در این مسیر ، عایق کاری کو تاهترین راه را خواهد پیمود .
   
   

    

5. 

   پس از عایق کاری دیوارهای زیرزمین یک دیوار محافظ که معمولا 11 سانتی متری است ،برابر آنچه در شکل زیرمشاهده می شود برای محافظت از عایق پشت آن را با
   ملات مناسب بنا می کنند.
   
   
   همانگونه که که می دانید عایق کاری ممکن است بر اثر ضربه و فشار تخریب گردد. به این دلیل باید در نظر داشت که عایق کاری را (افقی و یا عمودی )باید به نحوی در برابر نیروهای محیطی محافظت نمود. در مورد عایق کاری دیوار زیرزمین که در برابر خاکهای مجاور قرار می گیرد به وسیله ی دیوار محافظ آن را در برابر صدمات بعدی حفظ نماییم .
   
   نفوذ رطوبت از طریق روی دیوار
   آب باران از طریق روی دیوار به راحتی جذب مصالح بنایی شده و علاوه بر آن که نمای ظاهری ساختمان را زایل می نماید، تخریب تدریجی دیوار را نیز به همراه دارد . برای جلوگیری از بروز این پدیده از"درپوش"یا "قرنیز روی دیوار "استفاده میکنند.
   
   در پوش بتنی دیوار با شیب دو طرفه
   
   
   عملکرد اصلی در پوش ، جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل دیوار و هدایت آب باران به خارج است. در پوش یا قرنیز روی دیوار با توجه به تماس مستقیم با آب و یخ ، معمولا از مصالحی مانند سنگ ، بتن و یا ورق های گالوانیزه یا مصالح دیگر ساخته میشود.
   
   درپوش فلزی روی دیوار با شیب دو طرفه
   
   
   جزئیات اتصال دیوار داخلی به کف و کرسی چینی
   عایق رطوبتی باید تا زمان کف سازی توسط یک ردیف آجر یا ملات ماسه سیمان به نحو مناسبی محافظت شود.
   
   
   اصول عایق کاری کرسی چینی بوسیله ی قیر گونی:
   الف-قیر و گونی روی کرسی چینی :
   پس از کرسی چینی روی آن را با اندود ماسه سیمان 1:6 به ضخامت 2 سانتیمتر اندود کرده سطح آن را کاملا صاف می کنیم .
   
   جزئیات اتصال دیوار نیم آجره داخلی به کف
   
   
   ادامه دارد...
   

   

    

6. 
   

   جزئیات نصب قرنیز کنار دیوار
   باید خاطر نشان شود که در قیر گونی کرسی لازم است دو طرف کرسی چینی برابر شکل روبه روحدود 15-10 سانتیمتر اندود را پایین آورده و عایق را در طرفین کرسی چینی به همان اندازه پایین آوریم »،تا احتمال نفوذ رطوبت از کرسی کاملا از بین برود .
   لایه ای قیر گونی باید در هنگام اتصال به یکدیگر ،حداقل 10 سانتی متر روی هم قرار گرفته ،به وسیله قیر مذاب در محل اتصال کاملا به هم بچسبند ، به طوری که هیچ گونه درزی باقی نماند .
   جزئیات عایق کاری دیوار 35 سانتی متری خارجی با ازاره بتنی توجه داشته باشید که کف تمام شده حیاط بالاتر از کف اتاق است.
   
   
   
   عایق کاری نباید در حرارت کمتر از 4+ درجه سانتیگراد انجام شود
   قیر باید تا هنگامی که گرم و به صورت مایع روان است ، مصرف شود.
   عایق رطوبتی باید تا زمان کف سازی توسط یک ردیف آجر و یا ملات ماسه سیمان به نحو مناسبی محافظت شود.
   چنانچه دیوار دیوار داخلی نیم آجره اجرا شود ،جزئیات اجرایی مطابق شکل خواهد بود.
   در مورد عایق کاری کف دیوارهایی که در پشت آن ها نیروی رانشی وجود دارد باید از اجرای عایق کاری روی سطح افقی خودداری و سطح عایق شده به صورت پله وار اجرا گردد.
   
   ادامه دارد...
   

   
   

7. قیر گونی روی سطوح عمودی
   طرز عمل در قیر گونی سطوح عمودی مشابه سطوح افقی است .و همان گونه که قبلا به آن اشاره شد ،یک دیوار 11 سانتی متری نقش محافظ عایق را ایفا می کند .
   علاوه بر نکاتی که در خصوص قیر گونی کرسی چینی قید شده به طور کلی نکات دیگری که در عایق کاری عمودی باید رعایت گرددعبارتند از :
   عایق کاری عمودی کاملا به عایق کاری افقی روی کرسی متصل و یکپارچه شود.
   لایه های قیر گونی در تمام طول دیوار به هم متصل و به میزان 10 سانتی متر بر روی یکدیگر پوشش ایجاد نمایند.
   لایه های قیر و گونی در تمام نقاط باید به یکدیگر متصل و10 سانتی متر بر روی یکدیگر پوشش ایجاد نمایند. این عمل به منظور جلوگیری از نفوذ آب از محل تلاقی صفحات عایقکاری می باشد.
   
   
   در صورتی که ارتفاع دیوار زیاد باشد ،و احتمال جدا شدن لایه های عایق از دیوار وجود داشته باشد ،نباید از میخ و یا سایر اجسامی که لایه های عایق را سوراخ می کنند استفاده کرد. در این مورد بهتر است عایق کاری را در چند مرحله انجام داد .(لایه ی اول کاملا خشک و سپس لایه ی بعدی انجام گردد).
   سعی شود عایق کاری در پشت دیوار اصلی انجام شود و دیوار محافظ در مجاورت خاک قرار گیرد .
   در ارتفاع زیاد چون چسبندگی لازم میان قیر با اندود ماسه سیمان وجود ندارد درست مشابه شکل روبرواز یک ورقه توری گالوانیزه جهت ایجاد چسبندگی استفاده می شود.
   جزئیات عایق کاری دیوار سرویس به محل و چگونگی قرار گیری توری گالوانیزه توجه کنید.
   
   
   جزئیات عایق کاری دیوار 35 سانتی متری خارجی با ازاره سنگی وجه داشته باشید که کف تمام شده حیاط تقریبا برابر کف تمام شده اتاق است.
   
   
   ادامه دارد...
   

   
   

   عایق کاری کف
   
   در بعضی از فضاههایی که امکان آبریزی بر روی کف وجود دارد (مانند آشپزخانه ،حمام و غیره )و یا آنکه سطح آبهای زیر زمینی آنقدر بالا است که احتمال عبور از خشکه چینی و نفوذ در کف ساتمان دارد ،قبل از اقدام به فرش کف ،آن را عایق کاری می کنند . به وسیله ی عایق کاری ،هم احتمال نفوذ آب از خارج به داخل ساختمان از بین می رود و هم از نشت آب از فضاهای مرطوب به فضاهای خشک جلوگیری می شود. برای این منظور بر روی زیر سازی به وسیله ی مصالحی که عایق رطوبت هستند اقدام به عایق کاری کف می نماییم.
   اصول عایق کاری کف به وسیله ی قیر گونی:
   چون آبهای جمع آوری شده بر روی عایق کاری ،بایستی به طرف آبرو هدایت شوند ، لذا در کلیه کفهایی که نیاز به عایق کاری دارند ،باید هنگام زیر سازی به کمک بتن سبک ،شیبی به مقدار 1.5 تا 3 درصد بر روی زیر سازی بطرف آبرو ایجاد شود.
   کف با شیب 1.5 تا 3 درصد به سمت آبرو شیب بندی می گردد.
   این شیب بندی قبل از عایق کاری و به وسیله ی بتن سبک انجام می شود
   
   فایل پیوست 8800
   
   اگر مقدار رطوبت ناشی از کف زیاد باشد ،کف اتاقهای فرش شده بر روی زمین را عایق کاری می کنند و مراحل کاری آن عبارتند از:
   اول:کوبیدن خاک موجود
   دوم:خشکه چینی(قلوه چینی یا بلوکاژ)
   سوم :ریختن بتن کف (چنانچه شیب بندی کف مورد نظر باشد در همین مرحله انجام می شود)
   چهارم:عایق کاری اندود نمودن ملات محافظ بر روی آن
   پنجم:فرش کف به کمک کاشی لعابدار یا موزاییک
   ششم:دوغاب ریزی(در مورد موزاییک فرش بایستی حداقل یکبار سائیده شود).
   به وسیله دو سانتی متر ملات ماسه سیمان 1:6 عایق کاری انجام شده را اندود می نماییم. این اندود را به نام ملات محافظ می نامند.
   فایل پیوست 8801
   
   در داخل سرویسهای بهداشتی و آشپزخانه به اندازه ی 10 سانتی متر قیر گونی را روی دیوار ادامه می دهند و سپس نسبت به کاشی کاری سطح عایق شده اقدام می نمایند.(شکل روبرو)
   گونی ها به اندازه 10 سانتی متر بایستی بر روی یکدیگر قرار گرفته باشند تا به این ترتیب اطمینان کامل از غیر قابل نفوذ بودن آن حاصل شود
   فایل پیوست 8802فایل پیوست 8803
   
   دیوار زیرزمین با 10سانتی متر دیوار محافظ عایق
   فقط عایق حرارتی و در داخل عایق رطوبتی روی کرسی چینی
   فایل پیوست 8804فایل پیوست 8805
   
   ادامه دارد...
   

8.  
   

   جزئیات جعبه گل کف طبقات(داخل ساختمان)
   
   جزئیات حمام
   
   

9.  
   

    

10. عایق کاری پرده های کرکره ای با محصول اسفنجی

    برای بهبود بخشیدن عایق کاری پرده های کرکره ای، کمپانی BASF، عایقهای حرارتی و صوتی نوع Bosig GMbH را بهBasotect تغییر داد. این محصول اسفنجی شکل سبک وزن که سرعت سوختن آن در آتش پایین است در سیستم Rolafex استفاده شده که هم ساده است و هم نسبت به قیمت تمام شده، به اندازه قابل توجهی سودمند بوده و نیز دارای پوشش یکنواخت است. کمپانی تولید كننده معتقد است: "این محصول تلاش میکند که به سمت استانداردهای قابل قبول منازلی با بازدهی حرارتی بیشتر پیش برود. مالکان منازل خواهند توانست هزینه گرمایش خانه و انتشار گاز co2 را کاهش دهند." این سیستم توانایی و عملکرد خود را در یک ساختمان به نمایش گذاشت و توانست از لحاظ تجاری رتبه نسبتا خوبی را درBAU مونیخ آلمان از 12 تا 17 ژانوری 2009 کسب کند. نوار بسوتکت دارای رسانایی حرارتی W/mk 0.035 است که از تشکیل آنچه همگان بنام پل حرارتی میشناسند،جلوگیری می کند. به بیان دیگر هنگامی که عایق کاری رویه کرکرها نامناسب باشد، حرارت تلف میشود، این محصول میتواند شرایط هوای محل زندگی را بهبود بخشد و از انتقال صوت و صدا جلوگیری کند. بعلاوه از چگالش بخارات موجود و تشكیل نم كه موجب رشد كپك روی دیوارها می شود، جلوگیری می كند. اجرای این محصول سریع و آسان است. کرکرها به وسیله یک لایه بسوتکت و یا بیشتر، در یک ردیف قرار گرفته و نوار بسوتکت به وسیله یک محلول خمیری چسبنده، محکم بسته و سفت میشود. لازم نیست که پنجرها و پرده کرکره ها عوض شوند چون این محصول برای همه نوع پرده کرکره مناسب است. بسوتکت اسفنجی از نوع رزینی و ملامینی در انواع مختلفی موجود است. به واسطه اینکه این محصول مقاوم در برابر دما و آتش و سبک وزن و انعطلف پذیر و جاذب صدا و عایق حرارتی است، از مدتها قبل بعنوان عایق صدا در ساختمانها و همچنین به عنوان عایق حرارتی صفحات خورشیدی و وسایل نقلیه ریلی و موتوری پرتاب کنندهای موشک و راکت مانند Arian5، بکار می رود.

    http://www.marpiich.com

1. همه چیز در مورد بتن

   بتن اسفنجی
   

   مقدمه همانطور كه می‌دانیم امروزه صنعت بتن نقش بسیار مهمی در ساخت و سازهای جوامع بشری ایفا می‌كند و یكی از عوامل بسیار مؤثر در سازه‌های بتنی در جهان است. در این راستا انجمن سیمان پرتلند (PCA) تحقیقاتی را به منظور استفاده از بتن در دیگر پروژه‌ها آغاز نموده؛ پس از آزمایشات و تحقیقات فراوان موفق شد به راه حل بسیار خوبی به نام بتن اسفنجی (بتن تراوا ) دست یابد. بتن اسفنجی كه حاصل این دست رنج بود، توانست تحولات زیادی را در محوطه سازی‌های شهر‌های اروپا و آمریكا ایجاد كند. البته این نوع بتن هنوز در ایران جا نیفتاده، ولی امید است با تلاش مسئولین ادارات، مهندسین و متخصصین فن این بتن به منظور حفظ بیشتر محیط زیست و مقرون به صرفه بودن مورد استفاده در پروژه‌های كشورمان نیز قرار بگیرد. بتن اسفنجی چیست؟ بتن اسفنجی یك مخلوط سنگدانه درشت(شن)،سیمان، آب و ماسه به میزان اندك(وگاهی اوقات بدون ماسه) است. در ساختار این بتن %25-15 (از لحاظ حجم) فضای خالی وجود دارد و این امر‌ موجب عبور آب از داخل این بتن می‌شود. در بتن اسفنجی از آب نسبت به دیگر انواع بتن كمتر استفاده می‌شود و این مسأله باعث شده تا پس از ساختن مخلوط بتن آب آن به سرعت تبخیر شده و مخلوط در مدت یك ساعت كاملا" از آب تخلیه خواهد شد. نسبت مواد مختلف در بتن اسفنجی برای آشنایی بیشتر با این بتن، در جدول، زیر میزان مواد مختلف به كار رفته شده از آن ذكر شده است: نسبت مواد مقدار مواد 1-مواد دارای خواص بتن (البته در مورد مواد دارای خواص سیمای یا همان افزونی‌های بتن بعدا" بیشتر توضیح داده می‌شود.) 270 to 415 kg/m^3 (450to 700 1b/y^3) 2-سنگدانه 1190 to 1480 kg/ m^3 (2000 to 2500 1b/y^3) 3-نسبت آب به سیمان (از لحاظ جرم) 0.27 to 0.30 4-نسبت ‌سنگدانه ‌به ‌سیمان (ازلحاظ جرم) 4 to 4.5:1 5- نسبت ‌سنگدانه ریز (ماسه) به سنگدانه درشت (شن) 0 to 1:1 رفتار بتن سنجی همچنین به منظور آشنایی بیشتر با رفتار این بتن، ویژگی‌های آن در زیر بیان شده است: مشخصات مقدار اسلامپ یا نشست (stump) 20 mm (3/4 in) چگالی (وزن مخصوص) 1600 to 2000 kg/m^3 (100 to 125 1b/ft^3) زمان گیرش (setting time) 1 ساعت تخلخل (از لحاظ حجم) 15% to 25% میزان نفوذ پذیری (از لحاظ میزان سرعت) 120 L/min to 320 L/m^2/min (3ga1/ft^2/ min to 8 gal /ft^2/min) مقاومت فشاری 3.5 Mpa TO 28 Mpa (500psi to4000 psi) مقاومت خمشی 1 Mpa to 3.8 Mpa (150 psi to 550 psi) افت بتن 200x10^-6 نصب بتن اسفنجی نصب بتن اسفنجی شامل 4 مرحله اساسی است: 1- مخلوط كردن 2- جاگذاری كردن (گماردن، قراردادن) 3- تراكم و فشرده سازی (كوبیدن ) 4- عمل آوردن بتن بوجود آوردن، قرار دادن و عمل آوردن بتن اسفنجی همه به جای اینكه در یك كارخانه زیر شرایط یكسان انجام شوند، در محل كار (پای كار) انجام می‌شوند. اگر چه بتن اسفنجی می‌تواند توسط همان تهیه كننده‌های بتن توپر تهیه شده و توسط همان كامیون‌های بتن توپر تحویل داده شود، اما این ویژگی‌های فیزیكی منحصر به فردش است كه نیاز به یك پیمانكار با تجربه تخصصی دارد. همچنین تفاوت‌های ساختاری ما بین بتن اسفنجی و بتن غیر قابل نفوذ نصب متفاوت آن را نیازمند است. به هر حال، كیفیت و عملكرد بتن اسفنجی بستگی به میزان آشنایی و عملكرد نصب كننده و خاصیت ضربه‌های ساختاری (كمپكت) دارد. این نوع بتن به دلیل مقاومت نسبتاً پایین آن psi400 الی psi 4000 اساس مشخص شده و پذیرفته شده‌ای برای مقاومت بالا نیست. و مساله مهم تر در موفقیت یك روسازی بتن اسفنجی مقدار پوكی (فضای خالی) آن است. البته باید بدانیم كه زیر سازی این بتن و زمین زیرینش نباید كاملاً غیر قابل نفوذ باشد و باید حداقل اندكی خاك و زیر سازی آن نفوذ پذیری داشته باشد. در مناطق ماسه‌ای هم بتن اسفنجی مستقیماً بالای ماسه گذاشته می‌شود. همچنین باید به این موضوع اشاره كرد كه یخ‌زدن آب در داخل این بتن مشكلی ایجاد نمی‌كند، زیرا آزمایش‌هایی صورت گرفته كه در آن بتن اسفنجی را به مدت بیش از 15 سال در آب و هوای سرد گذاشته و آب باران و برف پس از ورود به داخل بتن یخ می‌زد. كاربرد موفق بتن اسفنجی در این مناطق این مساله را حل نموده است و مشكلی در به كار بردن این بتن در این مناطق وجود ندارد. نقش مواد افزودنی ( مواد دارای خواص سیمانی ) در بتن اسفنجی مواد افزودنی(یا همان مواد دارای خواص سیمانی) كه در بتن اسفنجی بكار می‌روند عبارتند از: رقیق‌كننده‌های سیمان(C 1157، C 595 ASTM )، خاكستر بادی و پوزولان طبیعی (ASTM C 618)، روباره (ASTM C 989) و بخار سیلیس(ASTM C 1240‌). حال به برخی از آن‌ها كه نقش بسیار مهمی در ساختار بتن دارند و می‌توانند به جای سیمان مورد استفاده قرار گیرند(كه در ایران از آنها به ندرت استفاده می‌شود) اشاره می‌كنیم. در واقع این مواد بر عملكرد زمان گیرش، میزان افزایش مقاومت، تخلخل، نفوذ پذیری و ... در بتن تأثیر می‌گذارند و در یك كلام كلید عملكرد بالای بتن، در استفاده از مواد افزودنی (SCMS) است. از آن جمله می‌خواهیم به گاز سیلیس، خاكستر بادی و روباره كه همگی دوام بتن را بوسیله كم كردن نفوذ پذیری و شكاف ( ترك خوردگی) افزایش می‌دهند اشاره می‌كنیم: گاز سیلیس (Silica fume): یك فرآورده فرعی (محصول جانبی) از تولید سیلیكون است، و از دانه‌های خیلی ریز و ذرات كروی شكلی تشكیل شده است و به طور موثری مقاومت و دوام بتن را افزایش می‌دهد. به طور مكرر برای ارتفاعات بلند ساختمان‌ها به منظور افزایش مقاومت فشاری بتن(با استفاده از گاز سیلیس مقاومت بتن از psi 20000 هم فراتر می‌رود.) استفاده می‌شود و می‌توان از آن %12- 5 به جای سیمان در بتن استفاده كرد. خاكستر بادی(fly ash): خاكستر بادی، محصول فرعی انبار زغال سنگ سوزان در نیروگاه‌های برق است و سال‌ها قبل به عنوان ماده‌ای بی‌مصرف روی زمین انباشته می‌شد و بدون استفاده بود. اما حالا به عنوان یك ماده مهم در صنعت سیمان سازی به كار برده می‌شود و می‌توان از آن %65-5 به جای سیمان در بتن استفاده كرد. روباره (Blast furnace Slag): روباره، محصول فرعی زباله در صنعت پولاد (فولاد) است، و سهم آن در مقاومت و دوام بتن بیشتر است و می‌توان از آن %70-20 به جای سیمان در بتن استفاده كرد. مزایای بتن اسفنجی چیست و موارد استفاده از آن كدام است؟ بتن اسفنجی دارای مزایای اقتصادی و زیست محیطی فراوانی است، كه البته مزایای زیست محیطی آن بیشتر مد نظر است. از مزایای اقتصادی آن می‌توان به پایین آمدن خرج‌های فراوان به منظور هدایت آب باران و فاضلاب اشاره داشت. در واقع می‌توان گفت با وجود بتن اسفنجی نیازی به ساختن جوی‌های آب فراوان در سطح شهر و كنار خیابان و كوچه‌ها و همچنین كانال‌های بزرگ آب نیست. زیرا این بتن هر گونه بارندگی را مستقیماً به زمین و سفره‌های آب زیرزمینی منتقل می‌كند و در واقع یك مزیت زیست محیطی نیز محسوب می‌شود. از دیگر مزایای زیست محیطی آن می‌توان به موارد زیر اشاره كرد: 1- جلوگیری از بروز آب گرفتگی در معابر و مكان‌ها به هنگام بارندگی 2- جلوگیری از آلوده شدن آب بارندگی‌ها (زیرا اگر زمین غیرقابل نفوذ باشد، آب باران و برف در سطح زمین كه آلودگی فراوان دارد جریان می‌یابد و منجر به آلوده شدن آب بارندگی می‌شود.) 3- پر شدن ذخایر آب زیرزمینی 4- در نقاط سرد كه ماندن برف و باران روی زمین (بعد از بارش) منجر به سردتر شدن آن مناطق می‌شود می‌توان با استفاده از این بتن آب باران و برف را به داخل زمین هدایت كرد و از سردتر شدن آن ناحیه جلوگیری كرد. 5- همچنین می‌توان از این نوع بتن در مكان‌هایی كه نیاز به زمین خشك است استفاده كرد مثلاً در زیر سازی چمن‌های استادیوم‌های فوتبال. 6- همچنین در مناطق سردسیر، بدلیل عبور آب از این بتن از یخ زدگی سطح معابر و در نتیجه ایجاد خطر جلوگیری می‌كند كه شهرداری‌های محترم می‌توانند از این بتن در پیاده‌رو سازی‌ها و محوطه سازی پارك‌ها، پاركینگ‌ها و معابری كه مشكل آبگیری دارند استفاده نمایند.(مترجم) 7- ایجاد مناظری زیبا به هنگام بارندگی، زیرا با وجود این بتن دیگر هنگام بارندگی آب گرفتگی وجود ندارد.

2.  

   تاریخچه کوتاهی از بتن مسلح

   بتن سنگی مصنوعی بوده و مانند سنگی طبیعی ماده ای ترد ( یا شکننده ) قوی از نظر فشار و ضعیف از لحاظ کشش می باشد . از قدیم گاهی برای تقویت یا تسلیح مصالح سنگی و بتن از فلزات استفاده می کردند . بام یک گرمابه رومی از نوع بتن با مصالح سنگی درشت احداث شده که توسط میله های برنزی و آهنی تقویت گردیده است . معماری به نام " رن " برای ایجاد مقاومت در گنبد کلیسای سن پال در برابر فشار های جانبی زنجیری آهنی قرار داده و معماری دیگر به نام " سوفلو " ( 1713- 1781) از میله های آهن کار شده در بنای سنگی کلیسای سن سولپیس پاریس استفاده نموده است . ولی تا قرن نوزذهم اصول تقویت به صورت علمی امروزی ناشناخته بود و تنها در اواخر قرن نوزدهم بود که روش های محاسباتی ریاضی بخشی ابداع شد. یکی از اولین نمونه های بتن مسلح در نمایشگاه بین المللی پاریس به نمایش گذارده شد. این نمونه عبارت از قایقی بود که توسط یک پیمانکار فرانسوی به نام " لامبو " طرح شده و از بتن آهکی آبی تقویت شده توسط شبکه ای از میله های آهنی ساخته شده بود. در سال 1854 ، یک کارگر گچ کار انگلیسی به نام " ویلیام ویلکینسون" روشی را برای احداث تاوه های بتنی که به کمک یک شبکه گسترده از میله های آهنی و یا سیم های فرعی تقویت می شدند به ثبت رساند . روش وی در قرار دادن فولاد های برای تحمل تنش های کششی نشان می دهد که او اصول مربوط به اجرای بتن مسلح را درک می کرده . روش های بسیاری در طی قرن نوزرهم به ثبت رسیدند و ما تنها به تعداد محدودی از این روش ها در این تاریخچه کوتاه اشاره می کنیم . " فرانسوا کوئنه"در سال 1855 نوعی روش طاق زنی با بتن را به ثبت رسانید و سال بعد از آن در میان سازه هائی که ساخت یک فانوس دریایی در پرت سعید و یک دیوار حائل در پاریس بنا نمود . پسر او "ادموند کوئنه " ( 1850- 1915) نیز روش های مختلفی را در کاربرد بتن مسلح به ثبت رسانید . " ژوزف موینه " فرانسوی ( 1823-1906) که یک باغبان و نیز سازنده وسایل ساده باغبانی بود ایده استفاده از گلدان های از جنس بتن به جای گلدان های چوبی برای نگهداری نهال ها و درختان کوچک را در فکر خود پروراند منتها پس از آن که دریافت بتن بیش از حد حالت شکنندگی دارد شبکه ای از آهن ساخت و گلدان های خود را با پوشش این شبکه توسط ملات و یا بتن تهیه نمود . این روش خود را در سال 1867 به ثبت رساند و در پی آن موارد کاربرد دیگری از بتن مسلح نظیر مخازن بتنی و غیره را ارائه نمود. سازه های بتن مسلح در اروپا معمولا به " روش موینه " معروف بود. یک آمریکایی به نام " هایت " آزمایش هایی را بر روی تیر ها انجام دارد و یکی از نخستین کسانی بود که اصول اولیه مربوط به رفتار بتن مسلح را به صورتی که امروزه درک می شود شناخت . وی نتیجه کشفیات خود را در سال 1887 در لندن انتشار داد ولی آن طور که باید با استقبال روبه رو نشد . در اواخر قرن نوزدهم در آلمان و سایر کشورها آزمایشاتی به عمل آمد که منجر به تدوین تئوری های طرح بر اساس محاسبات ریاضی توسط اشخاصی چون " کونن" ، " مورش " ، کونسیدر" و سایرین گردید. اولین کتاب درباره بتن مسلح به زبان انگلیسی در سال 1904 توسط " مارش " و " دون " به چاپ رسید. نام مشهور دیگری در رابطه با بتن مسلح " فرانسوا هینبیگ" ( 1824-1921) می باشد که اولین ساختمان با قالب بتنی کامل را بنا کرد . وی سک دفتر نمایندگی نیز در سال 1897 به سرپزستی " موشل " در لندن تاسیس کرد که در آن سازه های بتن مسلح بر اساس روش وی طراحی می شد.در آغاز قرن بیستم بسیاری از کار های بتن مسلح توسط شرکت های متخصص این کار اجرا می شد زیرا معماران و مهندسان مشاور در حد متوسط تا آن زمان هنوز اطلاعات تئوریک و عملی کافی درباره روش های جدید اجرائی نداشتند تا بتوانند بر اساس آن با اطمینان طرح هایی را آماده کنند. اگر چه هنوز گهگاه برخی از انواع جدید طاق زنی به ثبت می رسد لیکن اغلب کارهای معمولی بتن مسلح را می توان امروزه بدون در نظر گرفتن روش های ثبت شده طرح و اجراء نمود.

    

3. بتن انعطاف‌پذير

    

   بتن انعطاف‌پذير

   انشمندان دانشگاه ميشيگان آمریکا گونه جديدي از بتن مسلح با الياف ساخته‌اند كه از بتن عادي 40 درصد سبك‌تر و در برابر ترك خوردن 500 بار مقاوم‌تر است.این بتن جديد كه "كامپوزيت سيماني مهندسي"، ناميده شده ، به دليل عمر طولاني در دراز مدت از بتن معمولي ارزان‌تر است.عملكرد اين بتن جديد از يك طرف به دليل وجود الياف نازكي است كه 2 درصد حجم ملات بتن را تشكيل مي‌دهد و از طرف ديگر به اين خاطر است كه خود بتن از موادي ساخته شده است كه براي ايجاد حداكثر انعطاف‌پذيري طراحي شده‌اند. به گفته دانشمندان، بتن جديد كه "كامپوزيت سيماني مهندسي"، ناميده شده ، به دليل عمر طولاني‌تر در دراز مدت از بتن معمولي ارزان‌تر است. به گفته "ويكتورلي" استاد گروه مهندسي سازه "دانشگاه ميشيگان" و سرپرست تيم سازنده بتن، تكنولوژي كامپوزيت سيماني تاكنون در پروژه‌هايي در ژاپن، كره، سوئيس و ايتاليا به كار گرفته شده است. استفاده از آن در ايالات متحده به نسبت كندتر بوده.اين در حالي است كه بتن متعارف داراي مشكلات بسياري از جمله نداشتن دوام و پايداري، شكست در اثر بارگذاري شديد و هزينه‌هاي تعمير در اثر شكست است.به گفته "لي"، بتن نشكن يا انعطاف‌پذير به جز شن درشت از همان مواد تشكيل‌دهنده بتن معمولي ساخته شده است.بتن نشكن كاملا شبيه بتن عادي است اما تحت كرنش‌هاي بسيار بزرگ، بتن كامپوزيت سيماني تغيير شكل مي‌دهد، اين قابليت از آن جا ناشي مي‌شود كه در اين نوع بتن؛ شبكه الياف داخي سيمان قابليت لغزيدن داشته و در نتيجه انعطاف‌ناپذيري بتن كه باعث تردي و شكنندگي است، از ميان مي‌رود. امسال براي اولين بار، "اداره حمل و نقل ميشيگان" براي نوسازي قسمتي از عرشه پل "گرواستريت" بر فراز بزرگراه "4 و I" از كامپوزيت سيماني استفاده مي كند. دالي از جنس كامپوزيست سيماني جايگزين يك مفصل انبساطي در اين قسمت از پل خواهد شد تا با متصل كردن دال‌هاي بتني مجاور به هم، عرشه‌اي يكنواخت از بتن به وجود آورد. استفاده از مفصل انبساطي به عرشه بتني قابليت حركت در اثر تغييرات مي‌بخشد. اما در هنگام گير كردن مفصل‌ها، مشكلات زيادي پيش مي‌آيد.دانشمندان انتظار دارند استفاده از كامپوزيت سيماني باعث صرفه‌جويي در هزينه‌ها شود.اگر چه هنوز مطالعات دراز مدت زيادي براي تاييد عملكرد كامپوزيت سيماني مورد نياز است، مقايسه‌هاي انجام شده در "مركز سيستم‌هاي پايدار"، از "دانشده منابع طبيعي و محيط زيست"، به همراه گروه "لي"، نشان مي‌دهد كه در يك دوره 60 ساله، استفاده در عرشه پل، كامپوزيت سيماني نسبت به بتن عادي 37 درصد ارزان‌تر است، 40 درصد انرژي كمتري مصرف مي‌كند و باعث كاهش انتشار دي اكسيد كربن تا 39 درصد مي‌شود.

    

4. بتن عبور دهنده نور

   لایتراکان،Litracon Light Transmitting Concrete، بتن عبور دهنده نور، امروزه به عنوان یک متریال ساختمانی جدید با قابلیت استفاده بالا مطرح است. این متریال ترکیبی از فیبر های نوری و ذرات بتن است و می تواند به عنوان بلوک ها و یا پانل های پیش ساخته ساختمانی مورد استفاده قرار گیرد. فیبر ها بخاطر اندازه کوچکشان با بتن مخلوط شده و ترکیبی از یک متریال دانه بندی شده را تشکیل می دهند. به این ترتیب نتیجه کار صرفا ترکیب دو متریال شیشه و بتن نیست، بلکه یک متریال جدید سوم که از لحاظ ساختار درونی و همچنین سطوح بیرونی کامل همگن است، به دست می آید.فیبر های شیشه باعث نفوذ نور به داخل بلوک ها می شوند. جالب تریت حالت این پدیده نمایش سایه ها در وجه مقابل ضلع نور خورده است. همچنین رنگ نوری که از پشت این بتن دیده می شود ثابت است به عنوان مثال اگر نور سبز به پشت بلوک بتابد در جلوی آن سایه ها سبز دیده می شوند. هزاران فیبر شیشه ای نوری به صورت موازی کنار هم بین دو وجه اصلی بلوک بتنی قرار می گیرند. نسبت فیبر ها بسیار کم و حدود ۴ درصد کل میزان بلوک ها است. علاوه بر این فیبر ها بخاطر اندازه کوچکشان با بتن مخلوط شده و تبدیل به یک جزء ساختاری می شوند بنابر این سطح بیرونی بتن همگن و یکنواخت باقی می ماند. در تئوری، ساختار یک دیوار ساخته شده با بتن عبور دهنده نور، می تواند تا چند متر ضخامت داشته باشد زیرا فیبر ها تا ۲۰متر بدون از دست دادن نور عمل می کنند و در دیواری با این ضخامت باز هم عبور نور وجود دارد.ساختارهای باربر هم می‌توانند از این بلوک‌ها ساخته شوند. زیرا فیبر های شیشه ای هیچ تاثیر منفی روی مقاومت بتن ندارند. بلوکها می توانند در اندازه ها ی متنوع و با عایق حرارتی خاص نصب شده روی آنها تولید شوند.این متریال در سال ۲۰۰۱ توسط یک معمار مجار به نام «آرون لاسونسزی» اختراع شد و به ثبت رسید. این معمار زمانیکه در سن ۲۷ سالگی در کالج سلطنتی هنر های زیبای استکهلم مشغول به تحصیل بود این ایده را بیان کرد و در سال ۲۰۰۴ شرکت خود را با نام لایتراکان تاسیس کرد و با توجه به نیاز و تمایل جامعه امروز به استفاده از مصالح جدید ساختمانی، از سال ۲۰۰۶ با شرکت های بزرگ صنعتی به توافق رسیده و تولید انبوه آن به زودی آغاز خواهد شد.موارد کاربرددیوار: به عنوان متداول ترین حالت ممکن این بلوک می تواند در ساختن دیوارها مورد استفاده قرار گیرد. به این ترتیب هر دو سمت و همچنین ضخامت این متریال جدید قابل مشاهده خواهد بود. بنابر این سنگینی و استحکام بتن به عنوان ماده اصلی « لایتراکان» محسوس تر می شود و در عین حال کنتراست بین نور و ماده شدید تر می شود. این متریال می تواند برای دیوارهای داخلی و خارجی مورد استفاده قرار گیرد و استحکام سطح در این مورد بسیار مهم است. اگر نور خورشید به ساختار این دیوار می تابد قرار گیری غربی یا شرقی توصیه می شود تا اشعه آفتاب در حال طلوع یا غروب با زاویه کم به فیبر های نوری برسد و شدت عبور نور بیشتر شود. بخاطر استحکام زیاد این ماده می توان از آن برای ساختن دیوار های باربر هم استفاده کرد. در صورت نیاز، مصلح کردن این متریال نیز ممکن است همچنین انواع دارای عایق حرارتی آن نیز در دست تولید است.پوشش کف: یکی از جذاب ترین کاربرد ها، استفاده از «لایتراکان» در پوشش کف ها و درخشش آن از پایین است. در طول روز این یک کفپوش از جنس بتن معمولی به نظر می رسد و در هنگام غروب آفتاب بلوک های کف در رنگهای منعکس شده از نور غروب شروع به درخشش می کنند.طراحی داخلی: همچنین از این نوع بتن عبور دهنده نور می توان برای روکش دیوار ها در طراحی داخلی استفاده کرد به صورتی که از پشت نور پردازی شده باشند و می توان از نور های رنگی متنوع برای ایجاد حس فضایی مورد نظر استفاده کرد.کاربرد در هنر: بتن ترانسپارانت برای مدتها به عنوان یک آرزو برای معماران و طراحان مطرح بود و با تولید لایتراکان این آرزو به تحقق پیوست. کنتراست موجود در پشت متریال تجربه شگفت آوری را برای مدت طولانی در ذهن بیننده ایجاد می کند. در واقع با نوعی برخورد سورئالیستی محتوای درون در ارتباط با محیط پیرامون قرار می گیرد و به این ترتیب بسیاری از هنرمندان تمایل به استفاده از این متریال در کارهای خود دارند. به طور کلی با پیشرفت های تکنولوژیکی و ارائه خلاقیت طراحان و مجسمه سازان با ابزار های مختلف، پتانسیل و قابلیت بتن توسط هنرمندان گوناگون در تمام جهان مورد استفاده قرار گرفته است.بلوکهامصلح کردن بلوک بتنی عبور دهنده نور: در صورت نیاز به مصلح کردن این بتن شیار هایی در داخل آن تعبیه می شوند. در حین ساختن دیوارها میلگرد ها بصورت عمودی یا افقی در این شیار ها قرار می گیرند و فیبر های اپتیکی بخاطر خاصیت انعطاف پذیری خود در اطراف میلگردها جمع می شوند و به این ترتیب میلگرد ها دیده نمی شوند. از این روش بصورت موفقیت آمیزی در چند پروژه و طراحی نمایشگاه استفاده شده است.رنگها و بافت ها: با توجه به رنگ خاکستری متداول بتن معمولی، لایتراکان دارای رنگهای متنوعی است و بافت سطوح بیرونی آن نیز می تواند متنوع باشد، به گونه ای که بلوکهای متنوع در کنار هم قرار گیرند و یک ساختار واحد را به وجود آورند.توزیع فیبرهااندازه و ترتیب فیبر ها در هر بلوکی می تواند متفاوت باشد و این ترتیب قرار گیری می تواند کاملا منظم یا کاملا ارگانیک مانند مقطع چوب باشد.مشخصات تکنیکیترکیبات:بتن و فیبر اپتیکی، میزان فیبر حد اکثر ۵درصد کل بلوک، عبور ۳درصد نور تابیده از هر ۴ درصد کل فیبر موجود، چگالی ۲۴۰۰-۲۱۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مکعب، مقاومت فشاری۴۹ نیوتن بر میلی متر مربع در بد ترین حالت و ۵۶نیوتن بر میلی متر مربع در بهترین حالت، مقاومت خمشی معادل ۷/۷ نیوتن بر میلی متر مربع.اندازه بلوکهاضخامتmm500-25 ، عرض حداکثرmm600 ، ارتفاع حد اکثرmm300 .لامپ لایترا کیوب Litracub Lamp یکی از محصولات موفق لایترا کان در زمینه طراحی، لامپ لایترا کیوب است که در آن بلوکها با قرار گیری روی هم مکعبی را تشکیل می دهند که منبع نور در داخل آن قرار دارد و نور با عبور از بتن به بیرون ساطع می شود.به این ترتیب این ماده جدید می تواند در عرصه های مختلف طراحی و همچنین در ایجاد فضاهای پویا و انعطاف پذیر داخلی بسیار مورد استفاده قرار گیرد.

    

5. بتن

   ویژگی های عمده فوم بتن را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:

   ۱-عامل اقتصادی : سبکی وزن با مقاومت مطلوب فوم بتن یا توجه به نوع کاربرد آن , بطور کلی به لحاظ اقتصادی مخارج ساختمان را میزان قابل ملاحظه ای کاهش می دهد

    

   ۲- سهولت در حمل و نقل و نصب قطعات پیش ساخته : حمل و نقل قطعات پیش ساخته : حمل و نقل قطعات پیش ساخته با فوم بتن هزینه کمتری را نسبت به قطعات بتنی دربرداشته و نصب قطعات بعلت سبکی آنها . بسیار آسان می باشد

    

   ۳- خواص فوق العاده عایق بودن در مقابل گرما , سرما و صدا : فوم بتن به علت پائین بودن وزن مخصوص آن یک عایق موثر در مقابل گرما , سرما و صداست . ضریب انتقال حرارتی فوم بتن بین65 0/0 تا (435/0 k cal / m2 hc می باشد ( ضریب هدایت حرارتی یتن معمولی بین 3/1 تا 7/1 واحد

    

   ۴- خصوصیات عالی در مقابل یخ زدگی و فرسایش ناشی از آن و مقاومت در برابر نفوذ رطوبت و آب : نظر به اینکه فوم بتن در قشرهای سطحی دارای تخلخل فراوان می باشد در نتیجه شکاف های موئین و و درزهای کمتری در سطح ایجاد می شود و اگر پوشش فوم بتن با ضخامت کافی مورد استفاده قرار گیرد در مقابل خطر نفوذ باران و رطوبت مقاومت مطلوبی خواهد داشت .

    

   ۵- مقاومت فوق العاده در مقابل آتش : مقاومت فوم بتن در مقابل آتش فوق العاده می باشد .

    

   ۶- قابل برش بودن : به دلیل قابل برش بودن با اره نجاری و میخ پذیر بودن آن . کارهای سیم کشی و نصب لوازم برقی و تاسیسات خیلی سریع و به راحتی قابل عمل خواهد بود .

    

   شایان ذکر است از کاربرد فوم بتن در ساختمان می توا د به موارئد زیر اشاره کرد:

    

   ۱- شیب بندی پشت بام

    

   ۲- کف بندی طبقات

    

   ۳- بلوک های غیر بار بر سبک

    

   بتن سبک(فوم بتن)ساختمان به طور مستقيم ( به لحاظ سبكي ويژه اين نوع بتن ) و صرفه جويي در مصرف انرژي بطور غير مستقيم ( به لحاظ عايق بودن اين نوع بتن در مقابل سرما و گرما و در نتيجه كاهش ميزان مواد سوختي ) , از لحاظ اقتصادي گام هاي بلند و مهمامروزه مهندسين و معماران سازنده ساختمان در دنيا با استفاده از بتن سبك در قسمت هاي مختلف بنا با سبك كردن وزني برداشته اند .فوم بتن پوششي است جديد جهت مصارف مختلف در ساختمان كه به علت خواص فيزيكي منحصر به فرد خود بتني سبك و عايق با مقاومت لازم و كيفيت مطلوب نسبت به نوع استفاده از آن ارائه ميدهد . اين پوشش از تركيب سيمان , ماسه بادي (ماسه نرم ) , آب و فوم ( ماده شيميائي توليد كننده كف ) تشكيل مي شود . ماده كف زا در ضمن اختلاط با آب در دستگاه مخصوص , با سرعت زيادي , حباب هاي هوا را توليد و تثبيت نموده و كف حاصل كه كاملا پايدار مي باشد در ضمن اختلاط با ملات سيمان و ماسه بادي در دستگاه مخلوط كن ويژه , خميري روان تشگيل مي دهد كه به صورت درجا با در قالب هاي فلزي يا پلاستيكي قابل استفاده مي باشد . اين خمير پس از خشك شدن با توجه به درصد سيمان و ماسه بادي ( مطابق با جدول شماره 1 ) داراي وزن فضايي از 300 الي 1600 كيلو گرم در متر مربع خواهد بود .ويژگي هاي عمده فوم بتن۱-عامل اقتصادي : سبكي وزن با مقاومت مطلوب فوم بتن يا توجه به نوع كاربرد آن , بطور كلي به لحاظ اقتصادي مخارج ساختمان را ميزان قابل ملاحظه اي كاهش مي دهد چون در نتيجه استفاده از آن , وزن اسكلت فلزي و ديوار ها و سقف كاهش يافته و ضمنا باعث كاهش مخارج فونداسيون و پي در ساختمان مي گردد كه با توجه به خواص فوق , با سبك تر بودن ساختمان , نيروي زلزله خسارات كمتري را در صورت وقوع متوجه آن مي سازد .۲- سهولت در حمل و نقل و نصب قطعات پيش ساخته : حمل و نقل قطعات پيش ساخته : حمل و نقل قطعات پيش ساخته با فوم بتن هزينه كمتري را نسبت به قطعات بتني دربرداشته و نصب قطعات بعلت سبكي آنها . بسيار آسان مي باشد , هر گونه نازك كاري براحتي روي پوشش فوم بتن قابل اجراست و ضمنا چسبندگي قابل توجهي با سيمان و گچ دارد .۳- خواص فوق العاده عايق بودن در مقابل گرما , سرما و صدا : فوم بتن به علت پائين بودن وزن مخصوص آن يك عايق موثر در مقابل گرما , سرما و صداست . ضريب انتقال حرارتي فوم بتن ( طبق جدول شماره 3 ) بين65 0/0 تا 435/0 k cal / m2 hc مي باشد ( ضريب هدايت حرارتي يتن معمولي بين 3/1 تا 7/1 مي باشد ) استفاده از فوم بتن بعنوان عايق باعث صرفه جويي در استفاده از وسائل گرم زا و سرما زا مي گردد . فوم بتن عايق مناسبي جهت صدا با ضريب زياد جذب آگوستيك به سمار مي رود كه در نتيجه بعنوان يك فاكتور رفاهي در جهت جلوگيري از ورود صداهاي اضافي اخيرا مورد توجه طراحان قرا كرفته است .۴- خصوصيات عالي در مقابل يخ زدگي و فرسايش ناشي از آن و مقاومت در برابر نفوذ رطوبت و آب : نظر به اينكه فوم بتن در قشرهاي سطحي داراي تخلخل فراوان مي باشد در نتيجه شكاف هاي موئين و و درزهاي كمتري در سطح ايجاد مي شود و اگر پوشش فوم بتن با ضخامت كافي مورد استفاده قرار گيرد در مقابل خطر نفوذ باران و رطوبت مقاومت مطلوبي خواهد داشت .۵- مقاومت فوق العاده در مقابل آتش : مقاومت فوم بتن در مقابل آتش فوق العاده مي باشد .به طور مثال قطعه اي از نوع فوم بتن با وزن فضايي 700 الي 800 كيلو گرم در متر مكعب كه حداقل 8 سانتي متر ضخامت داشته با شد به راحتي تا 1270 درجه سانتي گراد را تحمل مي نمايد و اصولا در وزن هاي پائين غير قابل احتراق است .۶- قابل برش بودن :به دليل قابل برش بودن با اره نجاري و ميخ پذير بودن آن . كارهاي سيم كشي و نصب لوازم برقي و تاسيسات خيلي سريع و به راحتي قابل عمل خواهد بود .كاربرد فوم بتن در ساختمان۱- شيب بندي پشت بام : فوم بتن با صرفه ترين و محكم ترين مصالح سبكي است كه مي توان از آن براي پوشش شيب بندي استفاده نمود . نظر به اينكه با دستگاه مخصوص به صورت بتن يكپارچه در محل قابل تهيه و استفاده است مي توان مستقيما روي آن را عايق بندي يا ايزولاسيون نمود .۲- كف بندي طبقات : به دليل سبكي وزن فوم بتن و آسان بودن تهيه آن . مي توان تمامي كف طبقات . محوطه و بالكن ساختمان را بعد از اتمام كارهاي تاسيساتي با آن پوشانده و بلافاصله عمليات بعدي را مستقيما روي آن انجام داد .۳- بلوك هاي غير بار بر سبك : با بلوك هاي تو پر به ابعاد دلخواه مي توان تمامي كار تيغه بندي قسمت هاي جدا كننده ساختمان را با استفاده از ملات يا چسب بتن انجام داد . با اين نوع بلوك ها علاوه بر اينكه از سنگين كردن ساختمان جلوگيري مي شود عمليات حمل و نصب خيلي سريع انجام مي گيرد و دست مزد كمتري هزينه مي شود . پس از اجراي ديوار مي توان مستقيما روي آن را گچ نمود . اين بلوك ها داراي وزن فضايي بين 800 الي 1100 كيلو گرم مي باشند .０- پانل هاي جدا كننده يكپارچه و نرده هاي حصاري جهت محوطه و كاربري در موارد خاص : جهت ساخت ديوارهاي سردخانه ها . گرم خانه ها و سالن هاي ضد صدا مي توان در محل با قالب بندي . فوم بتن را به صورت يك پارچه عمودي ريخت . به دليل ويژگي عمده عايق بودن اين نوع بتن . جهت عيق بندي سردخانه ها . گرم خانه ها . پوشش لوله هاي حرارتي و برودتي و ...... كاربرد مهمي دارد . ضمنا به دليل اينكه عايق صدا مي باشد براي موتورخانه ها و اتاق هاي آكوستيك مورد استفاده وسيع قرار مي گيرد .بتن‌هاي توانمند و ويژهمقدمهسالهاي زيادي است که از بتن بعنوان يک ماده ساختماني مهم و با تحمل فشارهاي بالا جهت ساخت و ساز انواع سازه‌ها استفاده مي‌شود. ضعف اين ماده مهم و پر مصرف ساختماني در مقابل کشش با قرار دادن آرماتور تا حد زيادي جبران شده است. در سالهاي اخير و با بررسي دوام سازه‌هاي بتني مسلح بويژه در مناطق خورنده و سخت براي بتن نظر اکثر کارشناسان و دست ‌اندرکاران کارهاي بتني به اين مسأله جلب شده است که مقاومت به تنهايي نمي‌تواند جوابگوي کليه خواص مربوط به بتن بخصوص دوام آن باشد و لازم است در طراحي بتن براي مناطق مختلف علاوه بر مسأله مقاومت و تحمل بارها در طول مدت بهره‌دهي، پايايي و دوام آن نيز مد نظر قرار گيرد. در حال حاضر با اضافه نمودن مواد مختلف بتن و تغييرات در طرح اختلاط مي‌توان به بتن‌هايي دست يافت که بدون تغيير قابل ملاحظه در مقاومت آنها از نقطه نظر دوام به بتن‌هايي با دوام بالا دست يافت. مسأله محيط زيست و آلودگي آن نيز در سالهاي اخير نظر جهانيان را بخود معطوف ساخته است. کاربرد مواد و مصالحي که در ساخت آن آلودگي کمتري به محيط منتقل گردد و همچنين برداشت مصالح طبيعي که کمتر محيط را تخريب نمايد، مورد توجه خاص قرار دارد. در اين راستا محدوديت کاربرد سنگدانه‌ها، دستيابي به مواد جديد و نيز استفاده از مواد زائد کارخانه‌ها و آلاينده‌هاي محيط زيست در بتن در رأس برنامه‌هاي تحقيقاتي پاره‌اي از کشورهاي جهان قرار گرفته است.علاوه بر خود بتن و مصالح تشکيل‌ دهنده آن در سالهاي اخير بر روي آرماتور مصرفي در سازه‌هاي بتني مسلح نيز تحولاتي صورت گرفته است. بعنوان مثال و براي پرهيز از خطر خوردگي آرماتور، از فولادهاي ضد زنگ و نيز آرماتورهاي ساخته شده با الياف‌ مختلف پلاستيکي و پليمري در محيط‌هاي بسيار خورنده استفاده مي‌شود. کار بر روي عملکرد دراز مدت چنين موادي هنوز ادامه دارد.در مقاله اخير به چند مورد از بتن‌هاي جديد که چند سالي است از آنها در صنعت ساخت و ساز براي سازه‌هاي بتني استفاده مي‌شود اشاره شده و مواد جديد مورد استفاده در بتن که تحقيقات روي آنها هنوز ادامه دارد، نيز بيان خواهد شد. بعنوان مثال بتن‌هاي با مقاومت زياد و بتن‌هاي توانمند و با عملکرد بالا در اين خصوص جايگاه ويژه‌اي دارند. کاربرد الياف و مواد مختلف در بتن براي افزايش نرمي آن و مقاومت در مقابل بارهاي ضربه‌اي و نيروهاي ناشي از زلزله مورد ديگري از بتن‌هاي خاص مي‌باشد. با نگرشي عميق به مسأله دوام بتن و ضمن تأمين مقاومت لازم، کاربرد بتن‌هاي با کارايي بالا که اجراي آن را نيز آسان مي‌سازد در برنامه کار مراکز بسياري قرار گرفته و برخي از اين بتن‌ها با اضافه کردن افزودنيهاي مختلف به آنها، اينک وارد صنعت بتن شده‌اند.بتن با مقاومت زيادامروزه بر اساس تکنولوژي رايج بتن، ساخت بتن‌هاي با مقاومت‌هاي فشاري زياد و دور از انتظار که مي‌تواند براي طراحي سازه‌هاي اجرايي رايج مورد استفاده قرار گيرند، امکان‌پذير مي‌باشد. اگر چه اغلب آيين‌نامه‌هاي بتن هنوز مقاومت بتن مورد استفاده در سازه‌ها را به MPa 60 محدود مي‌کنند، اما آيين‌نا
   

فولدینگ (Folding)

1. سبک های معماری

   مقدمه
   منظور از هنر و معماری اسلامی، همان هنر و معماری سرزمین‌های‌ - خاورمیانه، آفریقای شمالی، هند شمالی و اسپانیا - است‌ که از آغاز قرن هفتم میلادی تحت حاکمیت مسلمانان قرار گرفتند.
   
   خاستگاه‌ها و ویژگی‌ها
   اهمیت تزیینات خوشنویسی و شکل مسجد، دو ویژگی اصلی هنر و معماری اسلامی هستند که عمیقاً با ایمان اسلامی ارتباط دارند و در همان روزگار آغازین دین پیشرفت کردند. پیامبر [اسلام]، [حضرت] محمد، تاجری ثروتمند در مکه بود که در حدود 40 سالگی مجموعه عمیقی از وحی را دریافت کرد و شروع به تبلیغ دین جدیدی نمود‌. این وحی‌ها که مسلمانان آن‌ها را پیام الهی می‌انگارند، در قرآن - کتاب مقدس مسلمانان - جمع‌آوری شده است. میراث غنی زبانی و ادبیات عرب در احساس احترام عمیق نسبت به قرآن نقش داشت. (1)
   
   مرکزیت قرآن در فرهنگ اسلامی و جذابیت ویژه شکل ‌خط عربی سبب شد از کلام نوشتاری، به ویژه آیات قرآنی به عنوان کتیبه‌های مساجد استفاده گردد و نیز تزیینات خطاطی و شیوه‌های آن در تمام شاخه‌های هنر اسلامی پیشرفت نماید.
   
   در سال 622‌ پس از میلاد، همان سالی که مبدأ تاریخ اسلامی قرار گرفت، ‌حضرت محمد به شهر یثرب - که بعداً مدینه نام گرفت، هجرت نمود. در آن‌جا جامعه‌ای از مومنان که در پیرامون خانه محمد به عبادت مشغول بودند، گردهم آمدند. نمازگزاران عادی جامعه جدید در این مکان ساده، شکل مسجد را پایه‌گذاری کردند که عبارت بود از محوطه‌ای محصور و مستطیلی با آلونک‌هایی (‌خانه‌های همسران [حضرت] محمد) که در طول یک ضلع آن قرار گرفته بودند و یک ایوان ناهموار (سایه‌بانی که در اصل برای استفاده از سایه بوده است‌) که در یک طرف برای مسلمین فقیرتر در نظر گرفته شده بود‌. از این رو، تقریباً تمام مساجد نقشه خانه [حضرت] محمد را تکرار می‌کردند و عبارت بودند از ‌یک محوطه محصور (صحن)، ساختمانی در یک طرف برای نماز و طاق‌هایی قوسی (رواق‌ها ) در اطراف محوطه.
   
   اولین پیروان [حضرت] محمد[ص] ‌که از شبه جزیره عربستان بودند در مقایسه با امپراطوری‌هایی که بعداً فتح کرده و ]سبک‌های هنری آن را[ به عنوان سرمشق خود گرفتند‌، هیچ‌گونه سبک هنری بومی و مخصوص به خود نداشتند. با گسترش اسلام، متناسب با شرایط متفاوت اقلیمی و مصالح در دسترس در فتوحات اسلامی و با جذب و اقتباس از شیوه‌های هنرهای بومی‌، انواع هنری آن بالیدن گرفت و نقش‌هایی که در یک ناحیه باب بود، به زودی‌ جهان بزرگ اسلام‌ را فرا گرفت.
   
   بنابراین هنر اسلامی از منابع فراوانی گسترش یافته است. شیوه‌های رومی‌، مسیحیت باستان و بیزانسی در معماری پیشین اسلامی مورد اقتباس قرار گرفت. تاثیر هنر ساسانی – هنر معماری و تزیینی ایرانِ پیش از اسلام در دوران حکومت ساسانیان ـ بر هنر اسلامی‌بالاترین اهمیت را داشت‌. شیوه‌های آسیای مرکزی با تاخت و تازهای تاتار و مغول به هنر اسلامی نفوذ کرد و هنر چینی تأثیر ‌تکوین‌گری بر نقاشی، سفالگری و پارچه‌بافی اسلامی گذاشت.
   
   سیر تاریخی
   سیر تحول هنر اسلامی - از قرن هفتم تا هجدهم میلادی - را در سه دوره می‌توان طبقه‌بندی کرد. دوره شکل‌گیری هنر اسلامی، ‌کمابیش ‌با حاکمیت اولین حاکمان اسلامی یا خلفای بنی امیه (661الی 750م) که اسلام را از دمشق در سوریه تا اسپانیا گسترش دادند، هم‌زمان بود.
   
   دوره میانی‌، عصر خلفای عباسی (750م الی 1258م)‌ که ‌از بغداد در عراق خلافت اسلامی را بر عهده داشتند تا زمان استیلای مغول را در بر می‌گیرد.
   
   دوران خلافت عباسی که در ترویج آموزش و فرهنگ پرآوازه است، تاریخ اسلامی درخشان‌ترین است. در همین دوره میانی است که تأثیر نماهای هنر ایرانی چشمگیر شد.
   
   از استیلای مغول تا قرن هجدهم میلادی را می‌توان برای سهولت، دوره پسین هنر اسلامی نامید.‌‌‌‌‌‌
   
   در این دوره سبک‌های متمایز هنر در ‌بخش‌های مختلف جهان اسلام قا‌بل شناسایی است که با سلسله‌های گوناگون حاکمان ارتباط دارند.
   
   سبک‌های گفته شده در این مقاله در ‌کنار هنر اموی و عباسی، هنر‌های ترکان سلجوقی که ‌از اواسط قرن یازدهم میلادی تا 1157م‌ بر ایران حکم راندند‌، هنر ایلخانیان که مغول تبار بوده و شرق ایران را از از سال 1256م تا 11349 م در تسلط خود داشتند‌، هنر تیموریان که به عنوان بزرگ‌ترین حامیان فرهنگ ایرانی از سال 1378م تا 1502م بر شرق ایران حکومت کردند و هنر صفویه که حاکمان تمامی ایران از سال 1502م تا1736م بودند را نیز شامل می‌شود.
   هنر، تحت حکمرانی ترکان عثمانی که ازسال 1299م تا 1922م حاکمان ترکیه‌ بودند و در قرن 16م ‌امپراطوری خود را تا مصر و سوریه گسترش دادند‌ نیز شکوفا شد.
   
   پیش‌تر در مصر (و سوریه)، سبک‌های خاصی [به وجود آمد که] با حکومت فاطمیین (1171م-909م) و ممالیک که سلطه خود را در1250 پی افکندند ارتباط داشت.
   معماری
   
   ‌مسجد سلیمانیه در سال 1550 در استامبول ساخته شد. معمار این بنا که سنان نام داشت طرح خود را بر اساس کلیساهای بیزانسی و به گونه‌ای ویژه بر اساس ایاصوفیه ‌بنا نهاد.
   
   گنبد بزرگ مرکزی که بر فراز یک چهار پر بنا شده‌، مشرف است بر فضاهایی مشابه که به وسیله نیمه گنبدهایی که خود، پشت بندِ گنبد اصلی‌اند، طاق دار شده‌اند. مناره‌های مخروطی چهارگانه‌ بالکن دار‌، ویژگی‌ معماری مساجد‌ بعدی است.‌
   
   مراسم عبادی اندک و نسبتاً ساده آیین اسلامی باعث رشد یک معماری مذهبی‌ منحصر به فرد شامل مسجد‌، محلی برای نماز و گردهمایی امت‌، و مدرسه مذهبی شد‌.‌
   
   در میان نما‌های گوناگون و شاخص معماری غیر دینی اسلامی‌ اماکن‌، کاروان‌سراها و شهر‌ها دارای اهمیت‌اند ‌که با طرح‌ریزی پیچیده خود بیانگر وجود دغدغه‌ای برای مسأله بسیار مهم دسترسی به آب و تأمین پناهگاهی در برابر گرما هستند.
   
   آرامگاه‌ها نوع سوم ساختمان هستند که در جهان اسلام ‌اهمیت دارند و هم به عنوان مرقدی حقیقی برای یک حاکم یا شخصیتی مقدس و هم به عنوان مظهری از قدرت سیاسی ایفای نقش می‌کنند. تمام این بناها چه دینی و چه غیر دینی در بسیاری از ویژگی‌ها چه بنیادی و چه تزیینی با یکدیکر مشترک هستند.
   
   مساجد
   فایل پیوست 3300
   مساجد متناسب با نماز مسلمانان طرح‌ریزی شده ‌و عموماً در اطراف محوطه‌ای‌ سامان یافته‌اند که یادآور حیاط خانه محمد(ص) می‌باشد، همان خانه‌ای که به عنوان اولین مسجد به کار رفت. مسمانان رو به سمتی که قبله نامیده شده و به طرف شهر مقدس مکه است نماز می‌گذارند. محراب یا طاق نماز‌، قبله را نشان می‌دهد. سالن اصلی نماز در طرف قبله مسجد واقع شده است. نمازگزارانی که با صدای مؤذن از فراز مناره ‌به نماز فراخوانده شده‌اند، ممکن است به خطبه‌ای که از منبری نزدیک به محراب ارائه می‌گردد گوش فرا دهند. ‌مسجدی که‌ تالاری گنبد‌دار یا ایوان در هر طرف صحن آن دارد، ظاهر این مسجد به گونه‌ای است‌ که به عنوان مسجد چهار ایوان شناخته می‌شود.
   
   
   
   مسلمانان جهتی را که به سمت آن نماز می‌خوانند قبله می‌نامند و پیامبر برای 2 سال نخستی که در مدینه بود به سمت اورشلیم نماز گزارد‌. ایشان سپس وحی‌ای را دریافت کرد مبنی بر این که قبله حقیقی در مکه واقع است که از آن پس تا کنون همین شهر قبله بوده است که در نحوه جهت‌گیری و سازماندهی خاص فضا‌ در مساجد سرتاسر جهان شاخصی تعیین‌کننده بوده است. قبله به وسیله یک محراب تزیینی یا طاق مشخص می‌شود.
   ‌
   محراب
   هنگامی که مسلمانان سوریه را در سال 636 فتح کردند‌، بسیاری از کلیساهای باسیلیک ‌که به صورت متروکه رها ‌شده بودند را به عنوان مسجد به کار گرفتند. کلیساهای باسیلیک‌، ساختمان‌هایی طویل و سه قوسی با سقفی مرتفع و محرابی در انتهای شرقی آن بودند. نمازگزاران نوین - مسلمانان - محراب را بر دیوار جنوبی قرار دادند و ورودی‌های جدیدی در دیوار شمالی تعبیه کرد تا نماز جماعت در عرض راهروهای کلیسا‌ برپا گردد.
   
   صحن
   فایل پیوست 3301
   قبه الصخره‌، قدیمی‌ترین بنای اسلامی موجود‌، در اورشلیم بر فراز صخره مقدس واقع شده است، جایی که اعتقاد بر این است که‌ پیامبر [اسلام حضرت] محمد به آسمان صعود کرد. خلیفه عبدالملک این مسجد را در اواخر قرن هفتم ساخت‌. بنیان هشت ضلعی مسجد‌، فضایی مرکزی را در بر می‌گیرد که گنبدی بر بالای آن قرار دارد. تزیینات موزاییکی غنی‌ای دیوارهای بیرونی را پوشانده است.
   
   قبة الصخره در اورشلیم یکی از قدیمی‌ترین کارهای معماری اسلامی‌ برجای مانده است‌. این مسجد توسط عبد‌الملک‌، خلیفه [اموی] ساخته و بین سال‌های 691و 692 تکمیل شد. این بنا به شکل هشت‌ضلعی است و گنبدی طلایی بر فراز آن قرار گرفته است. سطح درونی و بیرونی آن با مرمر و کاشی‌های سرامیک لعاب‌دار با الگو‌های معرق‌کاری تزیین شده است. قبة الصخره که در وسط صحنی بزرگ‌، بر فراز صخره معبد قرار گرفته است یکی از مقدس‌ترین اماکن در اورشلیم به شمار می‌آید.
   
   هنگامی که کلیسای باسیلیک با تعدیلاتی که در آن صورت پذیرفته بود با صحنی که در اضلاع خود دالان‌های طاق‌دار دارد ضمیمه شود‌، تمام ویژگی‌های اساسی خانه پیامبر در مدینه را دارا است. مسجد الاقصی - اولین مسجد در اورشلیم- (قبل از 670 م) به همین صورت از ایوان سلطنتی هرود که یک کلیسای باسیلیک ویران بود، اقتباس شد. در نمونه‌های بعدی راهروهای طولانی‌تری به انتهای صحن اضافه گردید - برای مثال در مسجد بزرگ قرطبه‌، قرن‌های هشتم تا دهم در اسپانیا - و هر گونه همانندی به کلیساها با تاکیدی که بر انتهاهای نوک‌تیز دارند از بین رفت. این توسعه‌ها پاسخی به رشد جمعیت بود‌، اما ‌از جهتی روند توسعه متناظر است با ویژگی اساسی تمام هنرهای اسلامی‌ و آن تکرار پایان‌ناپذیر الگو و نقش‌هاست.
   
   مناره
   
   این مناره حلزونی که روزگاری مؤذن از فراز آن مؤمنین را به نماز فرا می‌خواند، تنها ویژگی بر جای مانده از مسجد عظیم سامرا در عراق است که در زمان بنای آن (852-848) بزرگترین مسجد اسلامی در جهان به شمار می‌رفت.
   در زمان حیات پیامبر‌، در مدینه از پشت‌بام اذان گفته می‌شد که تقلیدی بود از شیوه یهود در دمیدن در شافر (شاخ قوچ) یا مسیحیت قدیم در به کار‌گیری یک تقه‌زن برای گرد هم آوردن عابدان. (2)
   
   به نظر می‌رسد منشأ پیدایش مناره‌، سنتی سوری باشد که گوشه‌های ساختمان را با چهار برجک می‌ساختند. مناره برجی است در گوشه صحن مسجد - یا مانند مسجد سامرا در خارج از مسجد - که بعد از حیات [حضرت] محمد (ص ) اذان گفتن از فراز آن سنت گشت. مسجد اموی یا مسجد جامع ‌در دمشق (15-705) که به دور یک کلیسای باسیلیک ساخته شد، بهترین نمونه به جا مانده از یک مسجد صحن‌دار قدیمی با یک مناره است‌. در بناهای بعدی حرم یا نمازخانه‌، یک گنبد، محراب اصلی را از چهار محراب موجود روی دیوار قبله مشخص می‌نمود.
   
   گنبد
   گنبد به عنوان ویژگی عمده سراسر معماری اسلامی‌، ریشه در معماری ساسانی و مسیحی قدیم دارد. قدیمی‌ترین مسجد بر جای مانده - قبه الصخره (اواخر قرن هفتم) در اورشلیم - ‌یکی از بناهای بزرگ مذهبی در جهان است و محلی است که [حضرت] محمد (ص) بنا به روایات از آن‌جا به آسمان معراج کرد. این مسجد دارای گنبدی ‌بر بالای استوانه‌ای طبل مانند و نیز دارای طرح و پلانی مدور و حلقوی و نیز دو راهرو سرپوشیده یا دهلیز می‌باشد. طرح این بنا از معماری رومی اقتباس شده است که ممکن است در رقابت با کلیسای «آرامگاه مقدس» که آن هم در اورشلیم قرار دارد، بنا شده است. از این رو قبة الصخره با طرح بنیادی مسجد سازگاری ندارد. گنبد آن طلاکاری شده و بقیه سطوح‌ درونی و بیرونی آن تماماً با موزاییک رنگارنگ سرامیکی پوشانده شده است.
   
   در برهه‌ای که اسلام گسترش می‌یافت، تأثیر مردمان ترک‌تبار [بر هنر اسلامی] به گونه‌ای فزاینده احساس می‌شد. به همین خاطر آرامگاه بنا شده در آغاز قرن دهم‌ برای حاکم بخارا ‌در آسیای مرکزی (خاستگاه سلسله سلجوقی) اهمیت ‌ساختمانی ‌دارد. این بنای آجری مربع شکل دارای گنبدی است که به جای قرار گرفتن بر لچک‌های کروی (تاق ضربی‌هایی با ‌بخش‌های مثلثی قوس‌دار [که معمولاً گنبد‌ها بر آن‌ها واقع می‌گردد]) که در عالم بیزانس معمول بود‌، بر سکنج‌ها (تاق‌بندی‌های کوچک که گوشه‌های این مربع را به هم پیوند می‌دهند) قرار گرفته است. بنای سکنج‌ها از ایران ساسانی سرچشمه گرفته است. آن‌ها بسیار ساده‌تر از‌ لچک‌های کروی‌ساخته می‌شوند، به همین خاطر این تدبیر به گسترش مساجد و آرامگاه‌ها و دیگر سازه‌های قبه‌دار در سراسر جهان اسلام انجامید.
   
   مساجد ساخته شده تحت سلطه عثمانی‌ها‌، میراث بیزانسی ترکیه را منعکس می‌کرد‌. مسجد بزرگ سلیمانیه (1574-1569) که آن را معمار بزرگ ترک «سنان» در «ادیرنه» ترکیه ساخت‌، گنبدی بسیار بزرگ دارد که با گنبد‌های مشابه و با نیمه گنبدهایی احاطه شده است. درست به همان ترتیبی که در مسجد «ایاصوفیه» - ‌کلیسایی بیزانسی که بعداً به مسجد تغییر هویت پیدا کرد - در استانبول ترکیه وجود دارد. اگر چه مسجد ادیرنه از نظر وسعت نیز مانند مسجد ایاصوفیه است؛ اما پنجره‌های فراوانی دارد که روشنایی بیشتری را تأمین می‌کند. این شیوه– که «سنان» آن را در دو مسجد معروف استانبول نیز به کار گرفت - طراحی مساجد در سراسر ترکیه‌، سوریه، مصر، عربستان و شمال آفریقا را تحت تاثیر خود قرار داد.
   
   ایوان
   در مساجد عهد عباسی در عراق‌، ایوان ـ تالار یا دالانی فراخ‌، قوس‌دار و دو بخشی - به هر طرف از طاقگان‌های اطراف صحن مسجد افزوده ‌شد. ایوان ریشه در معماری ایران ساسانی دارد.
   
   طاق محرابی
   اگرچه طاق نعل اسبی در معماری اسلامی، به ویژه در نمونه‌های‌ اولیه بیشتر معمول‌ است؛ اما طاق محرابی نیز شناخته شده بود. طاق محرابی که احتمالاً دارای منشأ سوری بوده و توسط امویان تعدیل گشته است، ویژگی مساجد دوره عباسی نیز هست و در قرن‌های نهم و دهم از عراق به مصر راه پیدا کرد. طاق محرابی‌های ساخته شده در مساجد بعدی مصر و تحت حکومت ممالیک (از قرن سیزدهم)، دارای نمای گوتیک می‌باشد که تأثیر درون‌مایه‌های معماری اروپایی را نشان می‌دهد که توسط صلیبی‌ها منتقل شده است.
   
   

    

2. سبک های معماری

   منبر و مقصوره
   اولین کاربرد شناخته شده از منبر، در مسجد مدینه صورت گرفت. منبر که در اصل به عنوان مسند به کار گرفته شد، خیلی زود جایگاه خود را به عنوان یک سکوی تمام عیار برای سخنرانی و تبلیغ پیدا کرد. سامانه معماری دیگری که نه در تمام مساجد، بلکه در برخی از آن‌ها معمول بود، مقصوره است که عبارت است از دیواره یا مکانی بسته دور محراب برای محافظت حاکمان امت در حین انجام خدمت که پس از کشته شدن سه خلیفه اول [عمر، عثمان و حضرت علی(ع)] ساخته شد.
   
   مدرسه
   
   مدرسه محلی برای تحصیل و عبادت است. این نما که به صحن مدرسه چهارباغ ‌در اصفهان باز شده است، مسجد قبه‌دار‌، حوض مرکزی و حجره‌هایی را نشان می‌دهد که به دور صحن آن‌، برای مطالعه و سکونت به کار می‌روند.
   در دوره میانی و تحت حکومت عباسیان گونه‌ی جدیدی از معماری دینی - مدرسه یا حوزه علوم دینی - در شرق ایران باب شد و هیأت آن که بر اساس معماری ساسانی است در گونه‌ی جدیدی از مسجد به کار گرفته شد که خیلی زود در بسیاری از کشورها رواج یافت‌. مدرسه یا مسجد ـ مدرسه دارای ایوان‌هایی در چهار طرف است (ایوان رو به قبله بزرگ‌تر از بقیه است) که با طاقگان‌هایی دو طبقه به یکدیگر متصل شده‌اند. در مدرسه‌ها این طاق‌ها به حجره‌هایی منتهی می‌گردند‌، حال آن که در مساجد طاق‌ها تنها به شکل تورفتگی‌هایی هستند.
   
   در برخی از مدارس بعدی‌، صحن با گنبدی پوشیده می‌شود. مسجد جامع (اصطلاحی عام‌ برای مسجدی که جماعت زیادی از نمازگزاران را در خود جای دهد) اصفهان در ایران نمونه بزرگی از یک مسجد - مدرسه پیشین ‌است. در این بنا مانند دیگر مزارهای این دوره‌، موتیف مقرنس که همان تزیینات قندیل مانند سقف‌های ضربی و قوس‌دار است، گسترش پیدا نمود. مقرنس که ویژگی خاص تزیین اسلامی است، متشکل از تورفتگی‌های با طرح لانه زنبوری همراه با بیرون‌زدگی‌های کوچک است که با هم در داخل یک سقف قوسی یا زیر یک گنبد سامان یافته‌اند.
   
   مسجد شاه با گنبد بلند‌، نوک‌تیز و کاشی شده‌اش که پشت ایوان اصلی واقع شده و سطوح داخلی گنبد و قندیل‌های پوشیده با کاشی‌اش‌ و مسجد «شیخ لطف الله» با گنبدی حتی پیچیده و پر زرق و برق‌تر‌، ‌نمونه‌های بعدی مسجد ـ مدرسه هستند که هر دو در اصفهان و هر دو در قرن 17م بنا شده‌اند.
   
   معماری غیر دینی
   
   صحن شیران‌، الحمراء
   صحن شیران در گوشه‌ای از کاخ الحمراء در گرانادا (قرناطه) اسپانیا واقع است. اطاق‌هایی که صحن را احاطه کرده‌اند به خاطر نقش برجسته‌های روکار پیچیده و مفصل آن‌ها مشهور هستند. این کاخ قلعه اسلامی برای پادشاهان عرب‌تبار اندلس در طول قرن‌های 13 و 14 ساخته شد.
   
   در دوره امویان و اوایل عباسیان‌، شاهزادگانی از دودمان خلیفه، شماری‌ کاخ بیابانی در سوریه و عراق بنا کردند. برخی از این کاخ‌‌ها ‌مانند کاخ‌‌های ساسانیان، دارای شکارگاه بودند ‌یا حمام‌هایی قبه دار برگرفته از ساختمان‌های نوع متأخر رومی داشتند. از این رو این کاخ‌ها آمیزه‌ای از میراث هنری غربی و شرقی را به نمایش می‌گذارند ‌که مشخصات هنر آغازین اسلامی را تصویر می‌کنند و نیز آزادی نسبی آن را در برابر ممنوعیت‌های ‌سنتی هنر پیکرنگاری‌نشان می‌دهند که این ممنوعیت‌ها‌نه در قرآن، بلکه در حدیث که‌ در قرن نهم تدوین شد، آمده بود.
   
   ویژگی کاخ‌های اموی‌، موزاییک‌ها‌، نقاشی‌های دیواری و تمثال‌های ‌نقش برجسته گچی بود که ندیمان، حیوان‌ها و حتی خود خلیفه را نشان می‌داد‌. قسمت زیادی از این آرایه از سنت ساسانی نشأت گرفته بود.
   
   جهان اسلام‌ در دوره میانی، شکوفاترین تمدن شهری که تا آن زمان دیده شده بود را پدید آورد. به هر حال، با آمدن مغول‌ها بسیاری از این گونه شهرها ویران شد یا این که به روستا تنزل پیدا کردند و سیستم‌های آبی که این شهر‌ها به آن وابسته بودند، ویران شد.
   
   در زمان حکومت عباسیان‌، بنای سامرا که یک شهر کاملاً اداری‌ ـ اجرایی بود در صحرای نزدیک بغداد آغاز گردید، اما هرگز به پایان نرسید. درون سامرا ساختمانی عظیم و برج و بارو‌دار ‌به مساحت 175 هکتار (432جریب)‌ و ‌دارای شمار زیادی باغ وجود داشت که خود شهری به شمار می‌رفت و شامل ادارات‌، مسجد‌، حمام‌ها و محله‌های مسکونی‌ بود. برخی از ساختمان‌های مسکونی دارای تزیینات نقاشی پیکرنگاری بودند؛ اما در این میان ‌بهترین کار آذینی‌، گچ‌بری با الگوی سراسر هندسی بر اساس موتیف‌های ترکی (آسیای مرکزی‌) بود‌.‌ شهرهای طراحی شده‌ای مانند سامرا و الفسطاط (شهری در نزدیکی قاهره که با حفاری و خاک‌برداری شناخته شد) به خاطر لوله‌کشی آب و فاضلاب آن‌ها که به گونه کار‌آمدی مهندسی شده بودند، قابل توجه می‌باشند‌، تمام خانه‌ها دارای حمام و توالت‌ بودند. برنامه دیگر شهر‌سازی دوره عباسی، ساخت شهری دایره شکل (762) در بغداد بود که (ویژگی و مشخصات آن) در اصل از متون و توصیفات نوشتاری دانسته می‌شود؛ زیرا محل آن زیر شهر امروزین ]بغداد[ قرار گرفته است‌. این شهر مدوّر از حلقه‌های هم مرکزی تشکیل می‌شد که اقامتگاه‌، مساجد و خانواده خلیفه در حلقه مرکزی قرار داشتند. طرح اولیه این شهر، ریشه‌ای ساسانی‌‌ ـ ایرانی دارد. بعداً مجتمع‌های کاخی شبیه آنچه در سامرا وجود دارد در قاهره‌، مدینه الزهرا (اسپانیا)، ‌شمال آفریقا و در استانبول‌، جایی که عثمانی‌ها در سال 1459 کاخ توپکپی سارایی یا کاخ موزه توپکپی امروزی را بنا کردند، ساخته شد. این سنت در قرن 14م در کاخ الحمراء - متعلق به حاکمان عرب‌تبار اسپانیا - در گرانادای (قرناطه) اسپانیا ‌نیز ادامه پیدا کرد.
   
   آن‌چه به طور ویژه‌ای در اینجا قابل توجه است، صحن شیران با‌فواره آن است که این فواره با شیرهای سنگی آب فشان احاطه شده است.
   
   شیران الحمراء همتایانی در ظروف برنزین و سفالین که شکل حیوان گرفته‌ دارند و اگرچه تمثالی بودن آن‌ها، کارکردشان را در دسته ‌هنر تزیینی قرار می‌دهد.
   
   در ایران‌، آخرین بنا‌های بزرگ آن‌هایی بودند که توسط صفویان بنا شدند. مساعدت صفویان در معماری غیر دینی، شامل می‌شد بر ‌پل‌ها و ‌زمین‌های چوگان ‌و نیز کاخ‌هایی از کوشک‌های چوبین به گونه‌ای که از طریق آن‌ها می‌شد از مشاهده‌ فواره‌های همیشگی‌ بهره برد و مسابقات چوگان را مشاهده نمود‌. بخش دیگری از کاخ، یگ گالری هنری بود که شاه عباس اول آن را برای‌ کلکسیون چینی‌اش در نظر داشت.
   
   کاروانسرا («هان» در ترکی) ره‌آورد ویژه سلجوقیان برای هنر غیر دینی است. این استراحت‌گاه‌ها که برای مسافران در طول‌مسیر کاروان‌ها‌ بنا می‌شد‌، شامل تالاری راهرووار و ‌محوطه‌ای برای حیوانات بود. انواع دیگری از ساختمان‌ها که در تاریخ معماری مهم هستند، عبارت‌اند از حمام‌های عمومی‌، بازارها، باغ‌ها و نیز آلاچیق‌های باغی‌، رباط‌‌ها یا دژهای مرزی که نمونه برجسته آن، هم اکنون تنها در تونس یافت می‌شود.
   
   حرم‌ها و آرامگاه‌ها
   
   آرامگاه امپراطور - جهانگیر - که در قرن 17 در لاهور پاکستان بنا شد به گونه‌ای پیچیده‌ای با انواع طرح‌ها و رنگ‌ها تزئین شده است‌. آن‌چه در این‌جا مشاهده می‌شود، نمای بیرونی دیوار و یکی از چهار مناره‌ای است که باغ شامل آرامگاه امپراطور را احاطه کرده‌اند.
   
   علی‌رغم ممنوعیت‌های اسلامی در ساختن مراقد مجلل، آرامگاه‌ها به عنوان نمادهایی از قدرت رهبران متوفی‌، مهم‌ترین بناهای اسلامی بعد از مساجد و کاخ‌ها هستند. گورستان‌هایی از مقبره‌های قبه‌دار که ‌حاکمان مملوک مصر آن‌ها را در قرن 15 در بیرون مصر ساختند، ‌نمونه‌هایی از این آرامگاه‌ها هستند. تیموریان ‌در سمرقند (اکنون در ازبکستان) گورستانی به نام «ساهی زنده» (قرن 15-16) بنا کردند که عبارت بود از مجموعه شکوهمندی از ساختمان‌ها با آجرکاری طرح‌دار و و زیبا و گنبدهایی کاشی‌، مرتفع و گردن‌دار‌.
   
   در ایران، در عصر فاتحان مغول‌، نوع خاصی از مقبره پدید آمد‌. آرامگاه بزرگ متعلق به قرن چهاردهم در سلطانیه دارای گنبد دو سازه‌ای است که بدون وزن افزوده‌، ارتفاع بسیار بیشتری به گنبد داده است و این گنبد بر روی پایه‌ای هشت‌ضلعی بنا شده است (در اصل با برجی در هر گوشه).
   
   برجسته‌ترین نمونه این شکل‌، «تاج محل» به عنوان یکی از مشهورین آرامگاه‌های اسلامی است‌ که توسط دو معمار ایرانی در نیمه قرن 17 میلادی ‌در «اگره» ‌هند ساخته شد.
   
   تزیینات معماری
   
   کاربرد کاشی رنگی در تزیینات معماری، تاریخ دور و درازی در خاورمیانه دارد. این طرح‌های پیچیده‌ در مقرنس‌های مفصل‌ ورودی یک مدرسه یا حوزه علمیه در اصفهان تنظیم شده‌اند.
   
   گچ‌کاری‌، آجرکاری و کاشی‌کاری، به عنوان رسانه تزیینی‌ در روکاری و توکاری ‌تمام ساختمان‌های اسلامی استفاده شده‌اند. سلجوقیان به این مجموعه، آجر لعاب‌دار و کاشی‌ها را افزودند که بعداً مانند سفالینه‌هایشان صیقلی و منقوش شد. شهر کاشان در ایران به طور تخصصی بر این مسأله تمرکز کرده بود. تمامی نمای محراب‌ها متشکل از نوارهای‌ ستون‌واری ‌از کتیبه‌های قرآنی با کاشی‌های منقوش برّاق ساخته شده بودند که خود شیوه‌ای در سفالینه بود که در‌ کاشی به کار رفت. کاشی‌ها در اشکال گوناگونی همچون ستارگان، در کنار یکدیگر بر پهنه ‌دیوارها جای می‌گرفتند.
   
   ویژگی هنر تیموری این بود که محراب‌ها از قطعه موزاییک‌های درخشان پوشانده‌ می‌شدند، به گونه‌ای که در آن‌ها هر رنگی جدای از دیگر رنگ‌ها پخته می‌شد تا نهایت شدت خویش را بیابد. در قرن 15 کاشی موزاییک‌کارهایی از ایران ‌که هنوز در آن زمان مرکزی مهم در این رشته به حساب می‌آمد‌، تولید قطعه کاشی را در ترکیه بنا نهادند. با گسترش کارگاه‌ها در «ایزنیک»‌، ترک‌ها منابع دست اول خود را از کاشی‌ها در اختیار داشتند.
   
   در ایران دوره صفویه‌، بیشتر ساختمان‌های جدید پوشش باشکوهی از کاشی دریافت نمودند و بسیاری از بناهای قدیمی‌تر دوباره به همین صورت تزیین گشتند‌. این کاشی‌ها‌، کاشی‌هایی به رنگ طلایی و سبز که تا آن زمان سابقه نداشت را‌ شامل می‌شدند؛ رنگ‌های گوناگون با هم در طرح‌ها به کار برده و پخته می‌شدند نه این که مانند گذشته جدای از یگدیگر [و در قطعه‌هایی جدا] باشند؛ اکنون نتیجه متفاوت و درخشندگی هر رنگ کمتر بود.
   
   دیگر تزیینات معماری اسلامی کنده‌کاری روی چوب را شامل می‌شود که گاه همراه با خاتم‌کاری با عاج در مقصوره‌ها‌، منابر‌، پنجره‌ها و در‌ها و عناصر مختلف ساختمانی استفاده می‌شد‌. برجسته‌کاری روی سنگ و مرصع‌کاری مرمرین در بنا‌هایی در اسپانیا‌، ترکیه و مصر (از دوره مملوک) به چشم می‌خورد.
   
   چراغ‌های مساجد و قالی‌های رنگارنگ نماز - اگرچه خود بخشی از ساختمان نیستند - می‌توانند تزیینات معماری به حساب آیند که ساختمان را می‌پوشند و با فراهم نمودن نور و رنگ آن را دگرگون می‌نمایند.
   
   پانوشت:
   1 – هر انسان عاقل‌، باوجدان و بی‌غرض که در قرآن اندیشه کند آن را کلام خدا خواهد یافت و صادر شدن این کتاب عمیق و دقیق را از شخصی درس ناخوانده ناممکن خواهد شمرد و این انگاره به مسلمانان محدود نمی‌شود، نظرات دانشمندان غیر مسلمان در باره قرآن که در کتاب‌ها و مجموعه‌های مختلف جمع‌آوری شده است مویدی بر این مدعا است. مترجم
   
   2 – خواننده خود واقف است که هیچ‌گونه شباهتی بین اذان و شیوه‌های یهود و مسیحیت در گردآوری عابدان وجود ندارد که بخواهد تقلیدی از آن‌ها باشد. مترجم

   
   

    

3. بازار

    ستون فقرات شهر اسلامي است
    در زبان پهلوي در قالب دو اصطلاح ”واكار“ و ” وازار“آمده
    انواع معماري آن شامل سراها، تيمچه ها، راسته بازارها و ...
    سابقه معماري بازار به دوره اشكاني بر مي گردد
    معماری بازارهای سده های نخستین اسلامی- به ویژه از نظر سازه های طاقی- متأثر از معماری دوره ساسانی است
    با توجه به آب و هوای ایران- شدت گرما و سرما و دیگر عوامل نامساعد جوی- ساخت بازارهای سرپوشیده، بدان صورت که امروزه شاهدیم، راه حل بسیار شایسته ای برای ایجاد جوی مناسب جهت داد و ستد بوده است
    مجموعه بازار در شهرهای قدیمی ایران علاوه بر کارکردهای اقتصادی و تجاری، در زمینه های مختلف اجتماعی، مذهبی و سیاسی نقش غیر قابل انکاری داشته
    بازار به همراه مساجد جامع، بخش مهم و مرکزی بافت شهرهای قدیم را به وجود می آورده است
    بازارها در شهرهای کهن اغلب در ارتباط با راه های ارتباطی و دروازه شهر، مسجد جامع و میدان اصلی شکل گرفته و به تدریج گسترش می یافت
    وضعیت، وسعت و رونق هر بازار نیز در ارتباط مستقیم با وضعیت، وسعت و رونق شهر قرار داشت
    با گسترش بازار، نیازهای جدیدی به وجود می آمد که منجر به پیدایش فضاها و بناهای وابسته ای در مجموعه بازار می گردید؛ از جمله سرای ، تیمچه ، بناهای حکومتی مرتبط با بازار (ضرابخانه و تشکیلات انتظامی)،کارگاههای تولیدی و خدماتی و بناهای عمومی دیگری همچون مسجد، حسینیه، آب انبار، حمام و قهوه خانه و ...
    بازارهای اولیه بیشتر متشکل از یک راسته اصلی و یا دو راسته عمود بر هم با بناهای مجاور بود که به تدریج در محور طولی و گاه در همه جهات گسترش می یافت
   
   انواع بازارها
   
    بازارهای خطی یا طولی
    بازارهای چند محوری
    بازارهای منظومه ای
    بازارهای صلیبی یا چلیپائی
   
   بازارهای طولی یا خطی
   
    بازارهائی است که در جهت طولی رشد کرده و در دو سوی آن حجره ها و کاروانسرا
    این بازارها از یک دروازه شهر شروع و به دروازه دیگر شهر ختم می شود
    این بازارها بدون طرح و نقشه قبلی بوجود آمده و به صورت ارگانیک رشد کرده
    توسعه و ایجاد مشاغل جدید موجب رشد بازار در جهت طولی بوده
    محلات شهر از طریق راسته های بازار به بازار راه می یافتند
    این بازارها دارای تیمچه و چهارسوق نمی باش
    نمونه خوب در این مورد بازار نائین می باشد
   
   بازارهای چند محوری
   
    دارای راسته های موازی و متقاطع می باشد که در اطراف آن سراها، کاروانسراها، حجره ها، دالان ها و تیمچه ها قرار دارد
    دارای طرحی از قبل و یا بدون طرح می باشد
    گسترش آن هم در جهت طولی و هم در جهت عرضی می باشد
    تحرک، جاذبه و تنوع این بازارها، از بازارهای خطی بیشتر می باشد
    هر راسته عملکرد مخصوص به خود دارد مانند : راسته مسگرها، راسته عطارها و ...
   
    نمونه های خوب در این مورد بازار تبریز، کرمان، تهران، اصفهان، ملایر و ...
   __________________

    

4. بازار

   بازارهای منظومه ای
   
    این بازارها از محوطه مرکزی وسیعی شکل گرفته که دور تا دور آن را حجرات، کاروانسراها و ... فرا گرفته
    این نوع بازار بیشتر جنبه خرده فروشی داشته
    نمونه آن : سبزه میدان تهران و ...
   
   
   بازارهای چلیپائی( صلیبی)
    دارای دو راسته عمود بر هم بوده که در محل تقاطع آنها چهارسوق وجود دارد
    این راسته ها در دو جهت شمالی-جنوبی و شرقی-غربی گسترده شده است
    دارای طرح و نقشه از قبل می باشد
    حجرات، کاروانسراها، راسته ها و ... در امتداد دو راسته اصلی بوجود آمده و از این طریق رشد و توسعه یافته اند
    نمونه ها: بازار وکیل شیراز، بازار لار و ...
   مفهوم سکونت در محله سنتی
   
   ما زفلک بوده ایم ، یار ملک بوده ایم
   باز همانجا رویم جمله ،که آن شهر ماست
   خود زفلک برتریم ،وز ملک افزونتریم
   زین دو چرا نگذریم ؟ منزل ما کبریاست
   (دیوان شمس)
   شهردار تهران : محله محوری تنها عامل نجات تهران است
   اهل کجائید . اولین پرسش در تهران
   محله محوری پلی در جهت بازگشت به هویت شهرایرانی
   عامل بی هویتی
   ضابطه (دکتر حجت)
   دانشگاه (دکتر زرگر)
   ساخت و ساز گراها (دکتر گلکار)
   ترجمه نسخه غربی در کالبد و روح شهر ایرانی ( دکتر نقی زاده
   انسان (نصر)
   
   مفهوم محله
   
   در لغت نامه دهخدا به معنای" کوی، برزن، یک قسمت ازچندین قسمت شه
   Quarter, District و Neibrouhood در فرهنگ غربی معادل هائی مانند
   محله قسمت نسبتا بزرگی از شهر است که واجد خصوصیات یکدست و مشابه باشد و ناظر عملا بتواند به آن وارد شود (لینچ 1990)
   هر کسی، با هر فرهنگ، در هر محدوده جغرافیائی و در هر زمانی، در مورد محله و مفهوم آن بررسی و اظهار نظر کند، ناچار به پذیرش فرضیاتی است که بدیهی ترین آنها اطلاق مفهوم مکان به "محله" است "(نقی زاده 1387).
   (جیکوبز)
   محله به مثابه خانه اجتماع
   

    

5. 

   عوامل موثر برساختار محله های سنتی:
   
   قوانین شرعی و اجتماعی
   فرهنگ
   سنت و اعتقادات
   روابط بین افراد
   رابطه افراد با محیط
   ساختارهای اجتماعی
   امنیت
   اقلیم
   نیازهای اقتصادی کاربری زمین
   نحوه مالکیت
   مرز بین محلات
   وقف
   مدیریت محله
   
   
   شکل گیری واحدهای همسایگی بر پایه شعاع نفوذ یک مسجد
   تفکیک مرز محلات بر اساس مالکیت
   (معبر عامل وصل)
   
   محله در شهرهای گذشته
   مکا ن های تشکیل شبکه های اجتماعی اند و چنین فضاههائی بیش از آنکه تنها یک فضا باشند یک تجربه اند
   اجزاء شهر
   
   شکل گیری واحدهای همسایگی بر اساس الگوی باغ شهر
   (رادبرن)
   
   شکل گیری واحدهای همسایگی بر پایه شعاع نفوذ یک دبستان
   (کلارنس پری)
   
   تغییر شکل ناشی از:
   
   تغییر دیدگاه زندگی ( دیدگاه مادی به حیات)
   - ورود تکنولوژی و ماشین به عرصه زندگی بشری
   - هجوم اطلاعات
   - گسترش جمعیت
   - جهانی شدن
   - گسترش ارتباطات
   - نفوذ فرهنگ های مختلف
   - گسترش شهرها

   
   

6. تغییر شکل کالبدی در:
   سازمان فضائی
   مکان استقرار
   بدنه
   سبک و هندسه ساخت
   دسترسی
   نظام پر و خالی
   تفکیک عرصه ها
   محصوریت
   مصالح
   خط آسمان
   فرم
   رنگ و بافت
   لبه
   عناصر مصنوع
   گره
   راه
   
   ورود مدرنیزم به عرصه شهرسازی ( الگوی شبک
   

1. اکسپرسيونيسم و معماری

   اکسپرسیونیسم عبارت است از شیوه ای که در آن برای بهتر بیان کردن حالتهای درونی از اغراق در رنگها و شکلها استفاده می شود, به عبارت دیگر اکسپرسیونیسم شیوه ای است عاری از طبیعت گرایی که می خواهد حالات عاطفی را هر چه روشن تر بنماید.
   
   اين اصطلاح در مورد هنرمندي مصداق داشت كه براي انتقال مستقيم احساس خويش از اصول تعادل طرح و مفاهيم سنتي زيبايي پيروي نمي‌كرد از اين اغراق در صور طبيعي و توجه به امكانات بياني خط – شكل و رنگ مشخصه كار چنين هنرمندي مي‌بود.
   
   مبانی فلسفی این جنبش :
   نفی تاریخ و نفی وضعیت موجود
   اعتقاد به اصالت فرد
   تقدس ادراکات حسی
   انتظار ظهور انسان جدید
   بالاخره آفرینش و خلاقیت به عنوان تظاهر الهامات متعالی
   
   
   معماری اکسپرسیونیستی از منابع بسیار گوناگون الهام گرفته است که به طور خلاصه می توان چنین بیان کرد:
   
   معماری های بیگانه، همان طور که قبلاً , قرن نوزده ظهور کردند, طرحهایی که بر هنر نو(آرنوو) تأثیر گذاشته بودند، اکسپرسیونیستها را نیز به وجد آوردند.
   
   طرحهای معماری مبتنی بر عقاید ماورایی، همراه با شکلهای انتزاعی مذهبی آن زمان، مورد توجه قرار گرفتند. اکسپرسیونیسم در مراحل اولیه مشتاق فرم های واضح و حجیم معماری اولیه مصر بود و بعدها متوجه بناهای آسیا و به ویژه معابد باستانی هند شد. در هر صورت هیچ نوع عناصر خاص ساختمانی اتخاذ نشد، بلکه نوعی کثرت همه جانبه ظهور کرد.
   
   هنر نو یا آرتوو بیش از آن که منبع الهام باشد، ماده اولیه این جنبش بود.
   
   معماران اکسپرسیونیست
   
   گائودی
   اریک مندلسون
   اکسپرسیونیسم در معماری از نوع گرایش های شخصی شمرده میشد که خیلی سریع به خاموشی گرایید. اکسپرسیونیسم معماری بسیار نزدیک به هنر نو بود که به پیشگامی ویکتورهورتا شکل گرفت، از معماران آن می توان از آنتونی گائودی نام برد. آنتونی گائودی فراتز از هنر نو بود ، او خانه مسکونی کازامیلا را که ترکیب نئوگوتیک و نئوباروک بود طراحی کرد و مهمترین اثر اکسپرسیونیستی کلیسای ساکرادا فامیلیا( خانواده مقدس) 1884 است که به هیچ قرنی تعلق ندارد و یک معماری افسانه ای است. لئوناردو بنه ولو درباره کارهای اکسپرسیونیستی گائودی می گوید: «کارهای او حالت خودکامه داشته و اختصاصی بود، او دشمنانی داشت که نتوانست طرح هایش را ادامه دهد و توسط بقیه معماران انجام گیرد، اما کارهای او هم چون رویداد حباب گونه ای است که عمری ندارد.» از دیگر معماران اکسپرسیونیست اریک مندلسون است که کارهای او دارای پرسپکتیوهای گوناگون است. کارهای او نمایشگاه کارهای 4 معمار گمنام در برلین 1917 و هم چنین طرح برای یک استودیو و برج انیشتین در پوتسدام آلمان 1920 است.
   

    

2. 

   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

1. معماری چین 

   موقعیت جغرافیایی
   سرزمین چین در دورترین قسمت شرقی آسیا قرار گرفته و از هندوستان بوسیله كوهستانهای بلند جدا گردیده است . حاصلخیزترین بخش چین در نواحی جلگه ای آن بیشتـر در شمال شرقی قرار گرفته و مناطق مسكونی و پر جمعیت آن را به وجود آورده است]چینی ها از نژاد مغول بوده و از جمله اقوام نادری هستند كه از همان ابتدا در سرزمین خود ساكن بوده اند و سرزمین خود را به جای چین تی ین هو (یعنی زیر آسمانها نام نهاده اند)
   
   جامعه چین از روزگار كهن جامعـــــه ای طبقاتی بوده است و بیشتر شهروندان را دهقانان فقیر تشكیل داده اند . سلسله های پادشاهی ( امپراطوری ) چین به ترتیب عبـــارتند از : هیا ، شانگ ، جو ، چین ، هن .
   در دوره دودمان جو ( ۱۱۲۳تا ۲۲۱ ق . م ) فئودالیسم در چین بنیاد نهاده شد و قدرت سیاسی بین شمار زیادی از زمین داران بزرگ تقسیم شد]یكی از درخشان ترین دوره های چین ظهـــور سلسله تانگ ( ۹۰۷تا ۶۱۸ میلادی )‌بود كه كشـــور را به صورت مركز سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی آسیا در آورد]مغولان در قرن ۱۳ میلادی ضمن عبـور از دیوار چین و شهر پكن را تصرف كردند . قوبیلای خان آنجا را پایتخت خویش نمود . ماركوپولو هم از این كشور در زمان مغولان دیدن نمود]آئین های چین باستان]در چین ادیان و فلسفه های گوناگونی رواج داشت كه مهمتـــرین آنها اندیشه های كنفوسیوسی ، دائوئی ( تائوئی )‌، و بودایی بود . كنفوسیــوس ( ۴۰۷ /۵۵۱ ق.م )‌مبلغ وفاداری و نظم و احترام بود . فلسفـــه او بر بنیان ذن یعنی عواطف و مهر و محبت انســـانی قرار داشت . عشق به ابا و گذشتگان در اندیشه كنفوسیوس جایگاهی ارجمند داشت
   
   لائوزی ( قرن شش ق . م ) بنیانگذار دائوئیسم بود . به عقیده او انســان در حقیقت جزئی از كاینات است و باید به طــــور تام و تمام با آن همساز و همنـــوا باشد . كاینات تابع اصول یین و یانگ است . یین نیروی مؤنث و یانگ نیروی مذكر است . نماد دائوئیسم بیانگر اتحاد یین و یانگ است . آئین بودایی در حدود قرن دوم میلادی از طریق جاده ابریشم كــــه راهی بازرگانی بود ، از هند به چین رسید . بخشی از معماری معابد چین مربوط به آیین بودایی است[]معماری چین[]معماری چین نیز همانند سایر هنرهــــای آن از گستردگی و تنـوع فراوان برخوردار است ، هر چند آثار معماری آنـــان گاه به علت استفاده از مصالح كم دوام از بین رفته اند ، ولیكن آنچـــه از این آثار باقیمانده ، گویای این حقیقت است كه آثار چین در حد معماریهای مصر و بین النهـــرین و ایران باستان است . به طور كلی معماری چین شامل معابد ( كنفوسیوسی ، لائوتسه ، بودایی ) پاگودا ، قصر ، دیوار بزرگ چین ، خانه و دیرها ، آرامگاهها و معابد صخره ای (‌غارها ) است]خانه چینی]اولین سكونتگاههای چینی گودالهایی هستند كه به صورت دایره ساخته شده اند و روی آن را با شاخ و برگ درختان پوشانده اند از نظر تزئینی نمونـــه های خانه گلی دوره هان كاملا شبیه سبك های موجــــود در چین است . مدخل اصلی در داخل توسط مانع ارواح ( دیواری در مقابل مدخل ) حفاظت می شود ، به طوریكه حیاط از داخل خانه از نظر پنهــــان است . بر اساس عقاید چینی ، شیاطین و ارواح پلید در خط مستقیم حركت می كردند و این دیوارها در مقابل مدخل مانع ورود آنها به داخل خانه می شدند[]ساختمان معماری خانه امروز چین دقیقا به نمونه اولیه خویش در هزار سال پیش شباهت دارد . اجزای ضروری این ساختمانهــــا عبارتند از : یك تالار چهار گوشه زیر یك بــــام نوك تیز با قرنیزهای بر آمده ، بر روی یك شبكه نگاهدارنده و ستونهــای چوبی ، كه دیوارها هیچ نقشی در نگاهـداری از سقف ندارند بلكه در حكم پرده ها و تیغه های جدا كننده می باشند . معماری چین در چهارچوب این فرمول محـدود ، توجهش را بر نمای ساختمــان متمركز می كند . كارایی ساختمان غالبا تابع تزئینات آن بود . جالب توجه است كه در طی چند قرن جهت همه ساختمانها شمالی ـ جنـــوبی بوده است . در معابد یا منازل چینی بام بسیـار اهمیت دارد ، جنس آن از آجر و كاشی است و اگر بر سریرهای سلطنتی سایه افكند زرد و گرنه سبز ، ارغـــوانی ، سرخ یا آبی است
   
   معابد چینی :
   ]در معماری هر كشوری پرستشگاههــا از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردارند . مجموعه معابد به جای مانده در كشور چین با توجه به تعدد و تنوع ادیان مورد قبول در آن بسیــار متنوع می باشند . كه این معابد عبارتند از :
   
   معابد بودایی : به این معابد راههــای طبیعی بسیار زیادی منتهی می شود ، كه معمولا بر سرازیر های پیچ در پیچ كشیده شده و با دروازه های آراسته ای بنام پای لوش مشخص گردیده است . بـرای رهانیدن شیطان در برخی مدخلهـا ، پیكره های كراهت انگیزی گذاشته شده است . رواج آئین بودایی ظاهرا تغییر مهمی در طــرح معابد چینی بوجود نیاورد ، چون معابد تائویی و بودایی را از روی یك نقشـه می ساختند كه در واقع همـــــان نقشه خانه چینیان بود و آن را برای مقـــاصد مذهبی آماده می كردند . ترتیب حیاط سازی ، با تالارهای مجـاور ، شبیه خانه های مسكونی بود . تالارهای واقع در حیاطهای جلو اختصــاص به پرستش خدایان یا بودا داشت ، در صـــورتی كه نقاط مسكونی در پشت معبد محل اقامت راهبان بود . عمده مصالح معابد بودایی چـوب و سنگ است . سقف شیـــروانی است و از پوشش سفـــالی یا چوبی ساخته شده است . در بیشتر معـــابد روی سقف بنایی به شكل كشتی قرار دارد كه از نظــر هنر بودایی سمبلیك است و به طـــــور كلی سقف این بناها دارای تزئینات پر كــاری است . در معبد رنگ مسلط بر مجموعه بنا رنگ قرمز است .

   
   

2. ● معابد كنفوسیوسی : دلاویزترین معـــــابد چینی آنهایی است كه در پكن به دین ملی و رسمـــی آن كشور اختصاص داده شده است . معبد كنفوسیوس دارای طاقهـــای باشكوهی است كه با ظرافت بسیار كنــده كاری شده ، ولی خود معبد بیشتر نمودار حالت فلسفی دارد تا هنــــری . به طور كلی ستونهـای معابد ، چوبی و سنگی است و غالبا به صـــورت ستون پیكره ای از اژدها و سیمرغ كه در روبروی مدخل معبد قرار داده شده است .
   ● پاگودا :
   از آثار برجسته و شاخص هنر معماری خاور دور بویژه چین پاگودا است . این بناهای چتری شكل . چند طبقه اند كه تعداد طبقات آنهـا فرد است چون عدد زوج در نزد چینی ها نحس است . پاگودا از درون دارای پله های مارپیچی و گردان است . هر چتر به ایـــوان گردی ختم می شود كه ماموران حكومتی در این ایوانها مسائل مملكتی را را بررسی می كردند ، دومین كاركرد این بناهـــا جهت دعا و نیایش بوده و سوم پیشگویان چین در آن بخش طالع بینی می كردند و از طرفی جهت وزش باد را مشخص می نمود .
   
   پاگودا نوعی از ساختمان سازی و معماری بودایی است كه به نماد كشور چین تبدیل شده است ، این بناها كه بیشتر در روستـــاها برافراشته شده اند و جزء طبیعی آن نقاط به نظر می رسند و از استوپای هندی تقلید شده اند ، با این تفاوت كه چینیها به جـــای نقشه گرد ، نقشه چهار ، شش یا هشت ضلعی را ترجیح می دادند و طبقات را تا ارتفاع حداكثر ۹۰متر روی یكدیگر می انباشتند .
   
   
   ● دیوار چین :
   ]مهمترین آثار چینی ها دیوار چین است كه تا به امروز پا برجاست . این دیوار از شمال شرق چین به سمت شمال غرب امتـــداد دارد كه طول آن ۶۴۰۰ كیلو متر و ارتفاع دیــوار ۷ الی ۵/۷ متر است ، عرض دیوار هم حدودا ۵/۷ متر است ، به فاصلــه هر چند متر برجهای دیده بانی در دیوار بزرگ تعبیه گردیده است . دیوار دارای چهار دروازه بزرگ است ، مصالح این دیوار از آجر و سنگ است ، سازنده این دیوار “ شی هوانگ دی ” خاقــان “ بنیانگذار سلسله چین ” بود . این دیوار جهت حفاظت چین از هجـــوم اقوام بیابانگرد زرد پوست به نام “ هونها ” بوده است . این دیوار از قرن ۴ ق.م به صورت دیوارهای بریده از چینه و گل وجود داشته است ولی در زمان امپراطوری شی هوانگ دی ، این دیوارهای مجــزا به یكدیگر متصل شد و از مصالح سنگ و آجر در ان استفاده كرد .
   
   ● سبك های معماری چینی ( شمالی و جنوبی ) :
   در ساختمانهای مذهبی اعم از پاگوداهـــا و معبدها می توان دو سبك مشخص معمـــاری چینی را مشاهده كرد . این دو سبك معمولا شمالی و جنوبی خوانده می شود .
   
   تفاوت عمده میان این دو سبك عبارتنـــد از : انحنای شیب سقف و مقدار تزئینـات لبه بامها و پیش آمدگی آنهاست . در سبك جنوبی ، سقفها به اندازه ای انحنـا پیدا كرده اند كه گوشه های آنها ، مثل شاخ گاو به طرف بالا متمایل می شود .
   
   سبك شمالی را غالبا سبك قصـــری می نامند ، زیرا كه بهتــرین نمونه های این نوع معماری را در عمارات با شكوه شهر ممنوع و آرامگاههای خاقانهای سلسله های منگ و منچو می تــوان دید . در سبك قصــری ، انحنای بام نرم است و به شیب و سقف چادر شبیه شده است ، تزئینات نیز كمتر و محدودتر است . مجسمه فقط در گوشه های بامها دیده می شود .
   
   شایان ذكر است كه درباره معماری چین ، كمتر سخنی گفته یا مطلبی نوشته شده است ، شاید به این دلیل باشد كه ساختمانهای انـــدكی از روزگاران گذشته بر جای مانده اند یا سبك معماری چین در سده های گذشته دستخـــوش تحولات چشمگیر نشده است ، ساختمان در چین امروز دقیقــــا به نمونه اولیه خویش در هزار سال پیش شباهت دارد

طراحي پايدار (طراحي سبز)

1. معماری یونان

   شیوه های معماری یونان
   
   وضعيت طبيعی و جغرافيايی يونان: سرزمينی که تمدن و فرهنگ يونان باستان در آن شکل گرفت, از يونان و جزاير تشکيل شده بود، که عبارت بودند از: يونان شمالی، مرکزی و جنوبی (پلوپرنز) و همچنين جزايری که در سواحل شمالی (تراس) و شرقی (آسيای صغير) دريای اژه قرار دارند. به عبارت ديگر می توان چنين گفت که: شبه جزيره بالکان در جنوب اروپا قرار دارد که قسمت بزرگی از آن در دريای مديترانه پيش رفته و در همين قسمت کشور يونان قرار گرفته است, بخش اعظم اين شبه جزيره را کوههای سخره ای و پر شيب فرا گرفته که تنها در ميان جلگه هايی که وسط اين کوههاقرا دارند, اراضی حاصلخيزی جهت کشاورزی وجود دارد.

   
   

   موقعيت جغرافيايی و طبيعی, در شکل دادن به اوضاع سياسی اقتصادی و فرهنگی يونان نقش بسيار مهمی داشته است. زيرا همين وضعيت طبيعی موجب شده که در بخشهای مختلف يونان, دولت شهر های کوچک مستقل تشکيل گردند که شرايط خاص طبيعی, يعنی از يک سو به دريا و از سوی ديگر کوهستانهای صعب العبور مانع از آن بودند, که تا اين دولت شهر ها مورد تهاجم قرار گيرند.
   پيشينه تاريخی يونان: بطوريکه قبلاً اشاره شد. سرزمين اصلی يونان پيش از حمله اقوام شمالی (دورين ها) دارای تمدنی پيشرفته بودنددر بخش شمالی شبه جزيره يونان اقوامی از شاخه های آريا- اروپايی زندگی می کردند که طی سده ها از استب های جنوب روسيه به اين قسمت ها مهاجرت کرده بودند. اين قبايل که «دورين» ناميده می شدند, از نظر فرهنگی در سطحی پايين تر از ميسنی ها يا ساکنان اصلی يونان بودند. در اواخر هزاره دوم پيش از ميلاد اين قبيله ها از شمال به سوی جنوب سرازير شدند و سرانجام «پلوپونزه»,دژهای مستحکم «مسين» را ويران نمودند. و بدين ترتيب تمدن مسين پايان يافت.
   ساکنان يونان در همه جای شبه جزيره يا به اطاعت «دورين ها» در آمدند و يا به جزاژر اژه و سواحل غربی آسيای صغير کوچ نمودند. پس از اين اتفاق در يونان جند قرن رکود هنری حکمفرما بود و حتی خط اوليه يونانی ها نيز به فراموشی سپرده شد. سپس در اواخر «دوره هرمز», يونانی ها با نوع نگارشی جديد که از «فينقی ها» کسب کردند, آشنا شدند. يونانيها حروف صدادار را به اين حروف افزوده و الفبای خود را که مرکب از 24 حرف بود پديد آوردند.
   تداوم تمدن يونان در واقع با تولد «دولت شهرها» يا «پليس» ها آغاز گرديد. شرايط خاص جغرافيايی يونان, هر طايفه از اقوام «دوری» را به گونه مستقلی تقسيم نمود, در سواحل اين کشورکه موانع طبيعی بزرگترين عامل استقلال دولت شهر ها بودند, رفته رفته تمدن باستانی يونان شکل گرفت. ارتباطات که صرفاً از طريق دريا امکان پذير بود, اين دولت شهرها را با فرهنگ و تمدن ديگر جزاير و کشورهای حاشيه مديترانه آشنا نمود, و از اين طريق زمينه های اقتصادی تجاری, ايجاد گرديد. در برخورد با اين تمدنها و رونق اقتصادی, زمينه های رشد هنر طبيعت گرايی يونان روح و قوت گرفت.
   بطور کلی تمدن يونان در سه عنصر ثابت خلاصه می شود که عبارتند از: انسان, طبيعت, عقل. شناخت تمدن يونان, شناخت بخشی از تمدن جديد غرب است و شناخت اين تمدن بدون آشنايی با تمدن شرق مديترانه امکان پذير نيست. زيرا بطوريکه اشاره گرديد, اين تمدن سهم بزرگی در ايجاد تمدن و هنر يونانی داشته است.
   کشف تئوری انسانی, يا انسانی که تفکر در هر موضوعی او را به شناخت و معرفت می رساند, موجب گرديد که يونانی از تفکرات جادويی و افسانه ای گذر نموده و به تفکر عقلانی گام نهد, و در اين زمان بود که فلسفه و تاريخ نويسی و علم جانشين تفکرات قديمی گرديد. شناخت فرد به دنبال آن ارزش دادن به مقام او, آزاديهای فردی را پديد آورد. دمکراسی که پايه جمهوری يونان در پنج قرن شناخته شده بود, تنها فرم حکومتی بوده, که در طول تاريخ تا انقلاب کبير فرانسه به عنوان دمکراسی مستقيم و تصميم گيری با وجود تمام محدوديتهای آن شناخته شده است. در جهان بينی اومانيستی (انسان گرايی) يونان آنچه اهميت داشته, انسان بوده و انسان محور مقياس همه چيز بوده است. علاوه بر همه اين ها, آنچه که در تفکرات يونانی, انسان را از ساير موجودات متمايز کرده عقل اوست. طبيعت و زيبايی نيز در تمدن يونانی جايگاه خاصی داشته است. عوامل طبيعی و وجود طبيعت خاص يونان در شکل گيری آثار معماری و ساير هنرها نقش اساسی و تعيين کننده ای را بازی کرده است.
   شيوه های معماری يونان:
   به طور کلی آثار معماری يونانی براساس شيوه های خاص ساختمانی بنياد شده اند. کهن ترين شيوه های قابل تقسيم بندی در معماری يونانی عبارتند از : شيوه دوريک ، ايوني: (ايونيايی) و شيوه کرنتی ، شيوه هايی (سبک هايی) که معماران يونانی پديد آورند، تا حدودی بر حسب جزئيات، ولی عمدتاً براساس تناسبهای اجزاء از يکديگر متمايز می شوند . هر سبکی برای هدف خاصی بکار گرفته می شد و هر يک مفاهيم متفاوتی را مجسم می کرد. لذا بر همين اساس هر يک از شيوه های معماری يونان دارای ويژگيهای خاصی هستند.
   
   
   به طور کلی آثار معماری يونانی براساس شيوه های خاص ساختمانی بنياد شده اند. کهن ترين شيوه های قابل تقسيم بندی در معماری يونانی عبارتند از : شيوه دوريک ، ايوني: (ايونيايی) و شيوه کرنتی ، شيوه هايی (سبک هايی) که معماران يونانی پديد آورند، تا حدودی بر حسب جزئيات، ولی عمدتاً براساس تناسبهای اجزاء از يکديگر متمايز می شوند . هر سبکی برای هدف خاصی بکار گرفته می شد و هر يک مفاهيم متفاوتی را مجسم می کرد. لذا بر همين اساس هر يک از شيوه های معماری يونان دارای ويژگيهای خاصی هستند.
   
   در اينجا پيش از پرداختن به شيوه های فوق الذکر بايد تصريح نمود که اصطلاح شيوه يا سبک معماری که درباره ی يونان اطلاق می شود، و اين کاملاً رواست زيرا بناهای يونانی از ثبات و کمال لازم برخوردارند.
   همان طوری که در اکثر پيکره های يونانی اين مسئله مشهود است. مثلاً معبد دوريک نيز مانند پيکره «جوان يونانی» مظهری از قرار و پايداری درونی و سازگاری متقابل اجزای بيرونی است که به آنها ويژگي منحصر به فرد و وحدتی خاص موجودات زنده می بخشد.
   الف) شيوه ی دوريک: شيوه دوريک يا دوريسی که نام خود را از سرزمين مرکزی يونان گرفته است، اصلی ترين شيوه معماری يونان است . زيرا هم قديمی تر و هم مشخصتر از ساير شيوه های يونانی است. ستون دوريک مشتمل بر بدنه ستون که از قاعده دايره برخوردار است و از پايين به بالا از قطر دايره کاسته می شود.
   سطح بدنه ستون با شيارهای کم عمق عمودی به نام «قاشقيها» تزيين شده است. در انتها بخش بدنه با يک خط افقی معروف به «گلوبند» يا گلويی به سر ستون متصل می شود. سر ستون از بالشتگی و تاوه چهار گوش واقع بر روی آن تشکيل يافته است. اسپر از دو بخش اصلی ديگر مختلط تر و اجزاء آن عبارتند از: فرسب (رديف سنگهای صيقل خورد ، و افقی که مستقيماً بر روی سر ستونها تکيه دارد) و افريز با سه ترکيها و چهار گوشيهای تزئينی اش و طره به صورت مثلثی در می آيد، و با لبه ی برجسته به بيرون خود سطح سنتوری را احاطه می کند.
   همه بخشهای بنا از سنگهايی تراشيده شده که بدون ملات بر روی هم قرار گرفته اند. و بديهی است که در نهات استادی ساخته و پرداخته شده اند. نسبت ارتفاع به قاعده در ستون دوريک در اغاز 4 به 1 بوده ولی در دوره کلاسيک اين نسبت به پنج و يک دوم و پنج و سه چهارم می رسد. در دوره ی هلنی نسبت 7 به1 می شود .
   ب) شيوه ايونيک (ايونيايي): اين شيوه معماری به سرزمين ايونيا واقع در ساحل آسيای صغير (ترکيه) منسوب بوده و کمتر از شيوه دوريک صلابت و استواری و رسميت دارد و خاستگاه آن نيز همچون دوريک ناشناخته مانده است. نخستين بقايای معماری شيوه ايونيک از پرستشگاههايی است که متعلق به قرن ششم ق م است از ويژگيهای اين شيوه ستون باريک و بلند با سر ستون پيچ خورده (حلزونی شکل) است طرح ستون اين شيوه به بيننده از هر طرف ديد مشابهی می دهد. نسبت ارتباع به قاعده ستون در اين شيوه 9 به 1 و 10 به 1 يعنی نسبت به ستون دوريک بلندتر است و تعداد شيارهای روی بدنه ستون نيز 24 عدد است.
   مهمترين عنصری که شيوه ايونيک را از نظام دوريک مجزا می کند، تغير شکل سر ستونها است. ستون سنگی در شيوه ايونيک به جای اينکه مستقيماً روی سکوی پله دار (استيلوبات) قرار گيرد بر روی پايه ستون دايره شکلی که از سنگ يک پارچه تراشيده شده و دارای فرو رفتگيهايی نيز می باشد، قرار می گيرد. اين سنگ حجاری شده روی يک لوحه سنگی مربع شکل قرار دارد که به اين نوع پايه ستون در شيوه ايونيک «توروس» گفته می شود. سطح جانبی شيارهای قاشقی بدون گوشه سبک ايونيک بخش پايينی «آتنا» که به شکل مربع در انتهای ديوارهای مقصوره ديده می شود. در صورتی که در شيوه دوريک ساده رها می گردد. معابد بسياری در يونان و سرزمينهای تابعه آن به شيوه ايونيک بر پا شده اند که می توان به معبدار ختئوم (ارختئون) در آتن و معبد آرتميس در افسوس و ... اشاره کرد.
   ج) شيوه کرنتی (قرنتی):
   شيوه ی کرنتی در اواخر سده پنجم ق . م توسط معمای بنام «کاليماخوس» ابداع و به کار گرفته شده و به ناحيه کرنيت واقع در جنوب شرقی بخش مرکزی يونان منسوب است. برای نخستين بار از ستون کرنتی در داخل معابد استفاده گرديد، ولی اوج گسترش اين شيوه در معماری از حدود سال 300 ق.م به بعد است که در ستونهای بيرونی ساختمان ها مورد استفاده قرار گرفته است.
   ويژگی آن: سر ستونی به شکل کاسه ی زنگ رو به بالا، با آرايش برگ کنگری به گرد آن است. بدنه ستونی کرنتی هم از بدنه ی ستون دوريک باريکتر و بلندتر است. ولی قطر آن، مانند بدنه ستون ايونيک، از روی پايه ستونی به يک ميزان بالا می رود. بهترين نمونه معبدی که به اين شيوه ساخته شده، معبد زئوس (سده دوم ق م) در شهر آتن است. سر ستون کرنتی با ظرافت بسيار تزئينی اش بيشتر به عنوان يک آلمان تزئينی مورد توجه بوده و دقت بسيار زيادی که در حجاری های پيکره ها بکار رفته، در سر ستونهای اين شيوه نيز ديده می شوند.
   سر ستون کرنتی در حقيقت کمال مطلوب يونانيان بود، چون در مورد ستون ايونيک مسئله ديد در گوشه ها برای معماران معابد مشکلی بود و با بکار گيری سر ستون ايونيک در زوايا با ديد دوجانبه آن مشکل ديد کنج ها لاينحل مانده بود، با ابداع شيوه ی کرنتی که سر ستون تزئينی آن از تمام جوانب ديد يکسان داشت؛ همين امر موجب گرديد تا يونانيان در رسيدن به کمال مطلوب مورد نظرشان توفيق حاصل کنند.
   

   
   

2. آكروپوليس ( Acropolis ؛ به یونانی قدیم: بلندشهر یا دژشهر)
   
   در شمال شرقی پارتنون در آتن پایتخت یییییونان در مرتفع ترين نقطه دشت و ۱۵۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد. مجموعه تاريخى ‌آكروپولیس براى مردم يونان يك نماد ملى است بر همین اساس هر شهر یونان باستان داراى آكروپوليس معادل دژ يا قلعه مستحكم بوده است. اين مجموعه با دقت و ظرافت بسيار دقيق هندسى و رياضى ساخته شده است.
   آکروپلیس آتن معروف به آکروپلیس، به معنای شهر مرتفع یا صخره مقدس که در یونان و تمام دنیا فراوان است. اگر چه آکروپلیس های دیگری در یونان قرار دارد، اهمیت این آکروپلیس آنقدر زیاد است که نام آکروپلیس به عنوان اسم خاص مربوط به همین مکان است. آکروپلیس رسما به عنوان بنای برجسته در میراث فرهنگی اروپا در 26 مارس 2007 (6فروردین 1386) به ثبت رسیده است. آکروپلیس بر روی يك تپه سنگی صاف که دارای 150متر ارتفاع از سطح دریاست در داخل شهر آتن یونان بنا گردیده است. قبلا این بنا به نام "سکروپیا" مشتق از نام افسانه ای مرد ماری، به نام ککروپس یا سکروپس اولین پادشاه آتن نامیده می‌شد
   اولین دست ساخته بشر مربوط به بخش میانی دوران نو سنگی در بالای این تپه است، مدارکی نیز درباره امکان وجود ساکنینی در بنای آتیک (اتاق کوچک زیر شیروانی) وجود دارد مه مربوط به آغاز دوران نوسنگی ـ هزاره ششم پیش از میلاد می‌باشد. اطلاعات مشکوکی نیز حکایت کننده آن است که یکی از اهالی "مای سنی" که با ایجاد بناهای پادشاهی برای خود و خانواده و پایه گذاری آیین دینی و ايجاد معابد، تعدادی کارگاه و سکونت دادن به گروهی از مردم عادی در این مکان یعنی بالای این تپه تشكيلاتي راه انداخته است. این مجموعه با دیواره‌ای قطر 4.5 تا 6 متر محصور گردیده بود که دروازه مایل با جان‌پناه و برخی را که از دست راست وارد شوندگان غریبه را آویزان می‌نمود و بنابراین وسایلی برای دفاع به شمار می‌رفت. در بخش شمالی دو راه‌ پله ای تنگ با شیب زیاد بود که در بین صخره ایجاد شده بود. هومر مورخ یونانی به این محکم سازی ساختمانی به نام "خانه ای قوی ارچ توس" اشاره می‌نماید. این در زمانی بود که زلزله در ضلع شمال شرقی شكافي ایجاد کرد که تا بخش خاکی زمین ادامه یافت و در آن آب جمع می‌شد. در این بخش پله‌هایی استادانه ساخته شد و به عنوان بخش محافظت شده آب آشامیدنی در دوران مای سنین استفاده می‌شد که در اعصار بعد از ارزشی برخوردار نبوداحتمال می‌رود که آکروپلیس مؤثر از انهدام قصرهای ماي سني‌ها باشد ، زیرا در این بنا هیچ اثری از آتش‌سوزی و تخریب عمده يك بنای ساخته آن زمان وجود ندارد. بر اساس عقیده ساکنین آتن این منطقه در مقابل تهاجم "دوریان" ها با موفقيت دفاع کرد. اطلاعات باستاني زیادی در مورد موقعیت ساختمان روی این صخره وجود ندارد، غير از آن که آکروپلیس یک بار توسط کایلون در شورش کایلونی‌ها و دو بار توسط پیسی استراتوس فتح شد که این عملیات طی سلطه یافتن با کودتا محقق گردید. معهذا به نظر می‌رسد که دیوار 9 دروازه‌ای یا "انه آپیلون" در اطراف بزرگترین چشمه یعنی "کلپسیدرا" در پای شمال غربی ساخته شده بود. در آغاز همان "پیسی استراتوس" بود که مرزی را برای آرتمیس (الهه ماه و شکار) بنا نمود.
   

   
   

3. مجسمه زئوس
   
   در یکصد و پنجاه کیلومتری غرب آتن در یونان، شهری تاریخی بنام المپیا (Olympia) قرار دارد، شهری که جایگاه اولیه بازیهای المپیک بوده و اصلا" نام این بازیها از آن گرفته شده است. در ارزش و مقام بازیهای المپیک در ایام باستان همین بس که در مدت بازیها جنگها متوقف می شد و ورزشکاران از آسیا صغیر، سوریه، مصر و ... برای مسابقه و پرستش زئوس (Zeus) به شهر المپیا می آمدند .
   تحقیقات تاریخی نشان میدهد که بازی های المپیک از سال 776 قبل از میلاد آغاز شده است و بعدها در سال 450 قبل از میلاد معبد زئوس توسط معماری بنام لیبون (Libon) ساخته شد. معبد زئوس بسیار ساده و با معماری معمولی یونان ساخته شد لذا لازم بود تا به نوعی عظمت و بزرگی زئوس در معبد ترسیم شود. راه حل چیزی نبود جز یک مجسمه با عظمت از زئوس، مجسمه سازی بنام فی دیاس (Pheidias) مسئول ساخت این مجسمه با شکوه شد .
   
   فی دیاس تجربه ساخت مجسمه های بزرگ از طلا و عاج را داشت. کارگاه مجسمه سازی او هنوز در المپیا موجود است، او در آنجا قطعات مجسمه زئوس را ساخت و پس از پایان ساخت قطعات در معبد آنها را روی هم سوار کرد .
   
   برای سالها معبد زئوس محل جذب ورزشکاران و بازدیدکنندگان از سراسر دنیا بود. در قرن اول میلاد یکی از امپراتورهای روم بنام گالیگولا (Galigula) قصد آنرا داشت که این مجسمه زیبا را به رم ببرد. اما در میان راه چهارچوب هایی که برای حمل مجسمه ساخته بودند شکست و خساراتی هم به مجسمه وارد شد بعدها این معبد و مجسمه زئوس در قرن دوم میلادی توسط یونانیان مرمت و باز سازی شد .
   
   در سال 391 پس از میلاد امپراتور یونان تئودسیوس اول (Theodosius I) بازی های المپیک را ممنوع کرد و درب های معبد زئوس را به روی همه بست. او بازی های المپیک را تمریناتی برای کفر و شرک می دانست. پس از آن باران، زلزله و ... آسیبهای جدی به معبد زئوس وارد کرد تا اینکه قبل از قرن پنجم میلادی یکی از ثروتمندان یونان مجسمه زئوس را از معبد به شهری بنام کنستانتینوپل (Constantinople) - که امروز جزو خاک ترکیه و حوالی استانبول است - برد .
   
   مجسمه زئوس در این شهر تا سال 462 سالم نگهداری شد تا اینکه در این سال در یک آتش سوزی بسیار بزرگ تخریب شد. در نوشته های به جا مانده از یونان باستان آمده است که "با وجود آنکه معبد زئوس بسیار بزرگ است و با اینکه مجسمه، زئوس را در حالت نشسته نمایش می دهد اما سر مجسمه تقریبآ به سقف چسبیده است. ما نگران هستیم اگر چنانچه روزی زئوس بخواهد بایستد، سقف درهم خواهد شکست !"
   
   ارتفاع مجسمه زئوس حدود 13 متر بود و سطح مجسه به ابعاد 6.5 در 1 متر جای داده می شد، یونانیان باستان مجسمه زئوس را در مراسم مختلف با زیورآلات خاصی آرایش می کردند

هنر و معماری مصر